Category archive

Yr Iaith

Tarddiad ac Ystyr Enwau Cymraeg / Origin and Meaning of Welsh Names

In Yr Iaith
Enwau Cymraeg- Tarddiad ac Ystyr

Enwau Cymraeg i blant/bechgyn/merched: adnodd unigryw – Welsh names for children/boys/girls: a unique resource Drwy gydol yr oesoedd a ledled y byd mae rhoi enwau ar bobl wedi bod yn beth bwysig. Wrth gwrs, mae i’r Gymraeg, fel i bob iaith arall, draddodiad hynafol o greu a defnyddio ffurfiau cynhenid ar enwau. Felly ceir Aeronwen…

Keep reading...

Ymadroddion Idiomau yn y Gymraeg / Common Idioms in Welsh

In Yr Iaith
Idiomatic Expressions in Welsh

Isod, mae rhestr o ymadroddion a phriod-ddulliau pob dydd yn Gymraeg. Idiomau nodweddiadol Cymraeg yw llawer ohonyn nhw ac felly ni ellir eu cyfieithu’n llythrennol o’r Gymraeg i’r Saesneg (neu i’r gwrthwyneb). Rydym wedi cynnwys enghraifft o sut i ddefnyddio pob un yn y golofn ar y dde. Mae llawer o briod-ddulliau Cymraeg yn mynegi…

Keep reading...

Geirfa: Gofod / Vocabulary: Space

In Yr Iaith
Gerifa Gofod

Gan Cari Powell, myfyriwraig PhD ym Mhrifysgol Abertawe, a’i phwnc arbenigol yw Ffiseg a Chosmoleg. By Cari Powell, a PhD student in Swansea University, whose speciality subject is Physics and Cosmology. Termau Cyffredinol / General Terms Mae’r holl ddelweddau a ddefnyddir wedi’u credydu i NASA. All images used are credited to NASA. Seren – Sffêr…

Keep reading...

Geirfa: Mathemateg a Gwyddoniaeth / Vocabulary: Maths and Science

In Yr Iaith
Gerifa Mathemateg

Gan Cari Powell, myfyriwraig PhD ym Mhrifysgol Abertawe a’i phwnc arbenigol yw Ffiseg a Chosmoleg. By Cari Powell, a PhD student in Swansea University, and her speciality subject is Physics and Cosmology. Adio – Y proses lle mae rhywbeth yn cael ei ychwanegu at rhywbeth arall. Addition – The process of adding something to something…

Keep reading...

Dafydd Gwylon: Tafodiaith y Bont: Cymraeg Dwy Ardal / Dialect of Pontarddulais: Two Regions of Welsh

In Understanding Our Language/Yr Iaith
Dafydd Gwylon- Tafodiaith y Bont

Ledled Cymru, mae pob cymuned Gymraeg, boed yn dre’ neu’n gwm, yn defnyddio’i geiriau a’i hymadroddion ei hun i greu ystyron newydd sy ddim i’w clywed yn rhywle arall. Yma mae Dafydd Gwylon, sy’n dod o Bontarddulais yn wreiddiol, yn rhannu’i hoff enghreifftiau o dafodiaith ei fro. Across Wales, each Welsh-speaking communitity, whether it’s a…

Keep reading...

D. Geraint Lewis- y Geiriadurwr: Colofn gan ramadegydd a geiriadurwr mwyaf gweithgar y Gymraeg / Column by the most active Welsh grammarian and lexicographer

In Yr Iaith
D Geraint Lewis Y Geiriadurwr

Dros y blynyddoedd mae Geraint Lewis wedi bod wrthi’n creu adnoddau defnyddiol iawn ar bob agwedd yr iaith Gymraeg ar gyfer Cymry Cymraeg a dysgwyr fel ei gilydd. Yma, yn ei golofnau rheolaidd ar ramadeg Cymraeg, mae’n rhannu ei bersbectif unigryw ar sut mae wedi llunio geiriaduron, a llawlyfrau hirion a byrion, yn ddiweddar, trwy…

Keep reading...

Yr Athro Roger Scully: Myfyrdodau ar yr iaith Gymraeg / Professor Roger Scully: Reflections on the Welsh language

In Understanding Our Language/Yr Iaith
Roger Scully- Reflections on the Welsh language

Mae’r Athro Roger Scully yn arbenigwr ar ddatganoli, ar wleidyddiaeth, ac ar etholiadau a phleidleisio yng Nghymru. O gyfuno hyn oll â’i brofiad o ddysgu’r Gymraeg, mae ganddo ddealltwriaeth neilltuol ynglŷn â chyflwr yr iaith Gymraeg yng Nghymru heddiw.  Mae’n ymchwilio i hyn ymhellach yn yr erthygl hon, sydd wedi’i haddasu a’i chyfieithu o erthygl…

Keep reading...

Rebecca Thomas o Brigysgol Caergrawnt / Cambridge University: Sut ddaeth pobl Cymru’n Gymry / How the people of Wales became Welsh

In Understanding Our Language/Yr Iaith
Rebecca Thomas- How the people of Wales became Welsh

Heddiw mae llawer o drigolion Prydain yn ystyried eu hunain yn Albanwyr, Saeson neu Gymry. Ond nid yw hynny wastad wedi bod yn wir. Yng Nghymru, er enghraifft, does dim un adeg ddiffiniol pan allwn ni ddweud y daeth y bobl yn ‘Gymry’. Mae Rebecca Thomas, ymchwilydd PhD ym Mhrifysgol Caergrawnt ac arbenigwraig ar Gymru’r…

Keep reading...

Darlithydd Prifysgol Aberyswyth Rhys Jones: Mapio Cymreictod yn 1891 / Mapping Welshness in 1891

In Understanding Our Language/Yr Iaith
Mapping Welshness in 1891

Beth allwn ni ei ddysgu o un map? Eithaf tipyn! Yma, mae’r Athro Rhys Jones o Brifysgol Aberystwyth yn cyflwyno map Cymreictod 1891- y canran o siaradwyr wedi’u trefnu mewn ardaloedd. Hefyd, mae’n edrych ymlaen at sefyllfa ein hiaith yn yr oes gyfoes. What can we learn from one map? Quite a lot! Here, Professor…

Keep reading...

Geithredwr Taith Jeremy Wood: Yr Iaith Gymraeg yn y Wladfa / Tour Operator Jeremy Wood: The Welsh Language in Patagonia

In Informal/Understanding Our Language/Postcards from Patagonia/Yr Iaith
Yr Iaith Gymraeg yn y Wladfa

Mae Jeremy Wood wedi bod yn darparu teithiau yn yr iaith (Welsh Patagonia) ym Mhatagonia ers 2006, ac mae e arbenigwr ar yr ardal a’r iaith. Yma, mae’n rhannu’r stori o’r iaith… Jeremy Wood has been providing Welsh-language tours (Welsh Patagonia) in Patagonia since 2006, and is a expert on the area and the language.…

Keep reading...

Hanes a datblygiad yr iaith Gymraeg / The history and development of the Welsh language

In Yr Iaith
Hanes a datblygiad yr iaith Gymraeg

Er bod yr iaith wedi datblygu’n iaith leiafrifol heb unrhyw statws cyfreithiol ar droad y ganrif ddiwethaf, mae’r iaith Gymraeg yn chwarae rhan allweddol mewn busnes, gwasanaethau, addysg a diwylliant yng Nghymru. Yma’r trosolwg o’r hanes a datbygliadau… Despite becoming the minority language of Wales with no legal status at the turn of the last…

Keep reading...