Matthew Jones Amser Ychwanegol

Colofn Chwaraeon: Amser Ychwanegol gyda Matthew Jones: Olivia Breen leaves her mark on the Gold Coast / Extra Time: Mae Olivia Breen wedi gadael ei marc ar yr Arfordir Aur

Yn Amser Ychwanegol/Anffurfiol

Mis yma mae Matthew Jones yn cyflwyno pencampwraig Naid Hir Gemau’r Gymanwlad Olivia Breen ar gyfer y colofn Amser Ychwanegol.

For this month’s Extra Time column Matthew Jones introduces Commonwealth Games Long Jump champion Olivia Breen.

Amser Ychwanegol Olivia Breen

Doedd dim modd i Olivia Breen wybod, wrth iddi glanio yn Awstralia, y byddai hi'n mynd ymlaen i greu un o'r eiliadau mwyaf eiconig yn ystod y 21ain Gemau'r Gymanwlad. Roedd Olivia eisoes ar y blaen, wrth iddi fynd i'r llwyfan i neud ei hymgais olaf am y naid hir. Wedi iddi gyrraedd y rhedfa, gan wenu o glust i glust, fe wnaeth hi geisio tawelu’r dorf swnllyd. Roedd hyn yn rhannol o achos ei phersonoliaeth bositif yn rhyngweithio â'r lluoedd. Roedd hefyd yn adlewyrchiad o'i phenderfyniad cadarn i gyrraedd y brig, gan ei bod yn cyfaddef taw pan fydd swn uchel, gall hyn aflonyddu ar rythm ei rhedeg, ac felly bydd hefyd yn effeithio ar ei pherfformiad. Yn yr achos hwn, nid oedd ganddi ddim werth boeni amdano.There is no way Olivia Breen could know when she landed in Australia that she’d go on to create one of the most iconic moments of the 21st Commonwealth Games. Olivia was already in gold position when she took to the stage for her final attempt at the long jump. Poised on the runway, with her beaming smile, she cheekily tried to silence the boisterous crowd. This was partly her positive personality interacting with the masses. It was also a reflection of her steely determination to take glory, as she freely admits that when there’s loud clapping it can disturb the rhythm of her run and impact her performance. In this case, she had nothing to worry about.
Pan drawodd hi'r bwrdd, roedd hi'n gwybod ei bod yn ymgais dda, ond drwy dorri ei record ei hun, mae’n dangos bod gennym athletwr sy'n gallu derbyn yr her, a pherfformio o dan bwysau. Roedd ei naid o 4.86m yn 50cm yn fwy nag Erin Cleaver, y ferch o Awstralia naeth orffen yn ail. Mae hynny'n fwy na riwler a hanner, a sai'n meddwl am y rhai bach a wneir ar gyfer casau pensiliau. Byddai llawer o bobl sy’n darllen yr erthygl hon yn cael trafferth neidio troedfedd heb sôn am uwch.When she hit the board she knew it was a good attempt, but to break her own personal best shows that we have here an athlete who can rise to the challenge and perform under pressure. Her 4.86m jump was 50cm more than Australia’s Erin Cleaver in second place. That’s more than a ruler and a half, and I don’t mean those mini rulers made for pencil cases. Plenty of people reading this article would struggle with jumping a ruler and a half let alone the rest of it.
Mae hon yn athletwraig sydd yn gyfforddus gyda'r llwyfan ryngwladol. Ar ôl cymryd aur yn y naid hir, fe aeth i'r trac a chasglu efydd yn y sbrint 100m. I gadw hynny mewn cyd-destun, pe bai Olivia yn wlad, byddai wedi gorffen y twrnamaint yn y 25ain lle. Mae hynny'n uwch na Bangladesh, Sri Lanka neu Camerŵn sydd yn cynnwys poblogaeth o dros 200 miliwn gyda’I gilydd.This is an athlete at ease with the international stage. After taking long jump gold she took to the track and collected bronze in the 100m sprint. To put that in context, if Olivia was a country she’d have finished the tournament in 25th spot. That’s higher than Bangladesh, Sri Lanka or Cameroon who collectively have a population of over 200 million.
Dilynodd ei ei mabolgampau athleteg, trwy neud perfformiadau sicr o flaen y camerâu teledu. Cafodd ei hagwedd positif cyson ei ddarlledu i gartrefi’r gwylwyr, gan ennill iddi sgoriau o gefnogwyr newydd.She followed up her athletic acts with assured performances in front of the television cameras. Her constant positive disposition radiated into viewers homes, winning over scores of new fans.
Nid oes llawer o sicrwydd mewn chwaraeon. Byddai Celtic yn ennill Uwch Gynghrair yr Alban yn un o'r fath bethau. Bydde tîm rygbi’r gyngrair Awstralia yn curo pwy byddag mae nhw'n chwarae yn ei erbyn nesa yn siŵr o fod yn un arall. Os ydych chi eisiau am ceisio ennill punt neu ddau yn eich bookies lleol, yna mae'n sicr y bydd Olivia yn cael ei henwebu ar gyfer rhestr fer Personoliaeth Chwaraeon y Flwyddyn BBC Cymru. There’s not that many certainties in sport: Celtic winning the Scottish Premier League would be one; the Australia rugby league side beating whoever they play next is probably another. If you are looking for a flutter at your local bookies, then Olivia being nominated for BBC Wales Sports Personality of the Year must surely be on that short list of nailed on outcomes.
Ennillodd hi Athletwr Benywaidd y Flwyddyn, Chwaraeon Anabledd Cymru yn 2017. Yn dilyn ei pherfformiadau ar yr Arfordir Aur, mae'n sicr y bydd lot mwy o clod yn mynd tuag at y gyn-fyfyrwraig o Prifysgol Loughborough.She was recently named 2017 Disability Sport Wales Female Athlete of the Year. Following her performances on the Gold Coast, there’s surely a bucket load more accolades heading towards this former Loughborough University student.
Yn 21 oed, mae Olivia yn athletwr rhyngwladol sy'n hynod o brofiadol. Hi oedd yr aelod ail ieuengaf o dîm Paralympaidd Prydain yng Ngemau Llundain 2012. Yn 16 flwydd oed ac un mis, roedd hi'n 9 mis yn iau nag roedd Gareth Bale pan wnaeth chwarae ei gêm cyntaf I Gymru yn erbyn Trinidad a Tobago mewn crys melyn a gwyrdd a oedd yn lot rhy fawr i'w gorff. Ar y pryd, roedd hi hefyd yn 3 blynedd 8 mis yn iau na Gareth Edwards pan wnaeth y cyntaf o 53 ymddangosiad olynol mewn crys Cymreig.At 21, Olivia is an incredibly experienced international athlete. She was the second youngest member of the Great Britain Paralympic team at the 2012 London Games. At 16 years and one month she was 9 months younger than what Gareth Bale was when he made his senior international debut against Trinidad and Tobago in a baggy yellow and green away kit that was way too big for his skinny body. At the time, she was also 3 years and 8 months younger than Gareth Edwards when he made the first of 53 consecutive appearances in a Welsh jersey.
Mae Olivia wedi casglu nifer o fedalau ym Mhencampwriaethau'r Byd a Phencampwriaethau Ewrop. Mae hefyd wedi profi cyfnodau anodd yn ystod y Rio Paralympics lle mae’n cyfaddef bod pethau heb llwyddo ar ei rhan hi.Olivia has collected numerous World and European Championships medals. She has also experienced lows such as the Rio Paralympics that she freely admits didn’t work out for her.
Roedd y profiad yn Awstralia yn wych i Olivia. Roedd yr awyrgylch gwych yng ngwersyll Cymru yn arwain at amseroedd hyfryd gyda chyd-athletwyr fel y taflwr morthwyl Carys Perry a’r rhedwr Rhys Jones. Cafodd hyd yn oed y cyfle i dreulio tair awr yn y seremoni agoriadol, yn wisgo crys Hawaiaidd ofnadwy a fyddai'n fwy priodol mewn pennod o Magnum PI fel y rhai sy wastad 'n cael eu hailddarlledu ar y teledu.The whole Australian experience was fantastic for Olivia. There was a great atmosphere in the Welsh camp, resulting in hilarious times with fellow athletes such as hammer thrower Carys Perry and sprinter Rhys Jones. She even got a pass to spend three hours at the opening ceremony, wearing a questionable Hawaiian shirt that would be more appropriate in a repeat episode of Magnum PI.
Gemau'r Arfordir Aur oedd y rhai mwyaf llwyddiannus yn hanes Cymru. Roedd y deg medal aur yn gyfartal â'r llwyddiant yng ngemau Auckland, tra mae'r llwyddiant y tro hwn o 36 o fedalau yn gyfartal â’r gystadleuaeth ddiwethaf yn Glasgow. Roedd y gemau'n gadael i lu o athletwyr talentog Cymru gystadlu ar lwyfan y byd . Daeth Olivia yn ôl gyda ffrindiau newydd, profiadau gwych ond hefyd llwyfan fydd yn ei gwthio hi tuag at Tokyo 2020, ac ar ôl hynny, cyfle arall i lwyddo ymhellach mewn crys Cymreig yn 2022 ... a dim ond 25 oed fydd hi!The Gold Coast Games were the most successful in Wales’ history. The ten gold medals were equal to the achievement at the Auckland games of 1990, while the overall haul of 36 medals equalled Glasgow last time around. The games propelled a host of talented Welsh athletes on to the World stage. Olivia came back with new friends, fantastic experiences but also a platform to push her towards Tokyo 2020, and then another opportunity for further success in a Welsh jersey in 2022…and she’ll still only be 25!

Gemau’r Arfordir Aur oedd y rhai mwyaf llwyddiannus yn hanes Cymru.


Leinster 38 Scarlets 16: Gorchfygedig ond balch / Defeated but proud

Aeth Matthew Jones, sydd wedi ysgrifennu The Wales Quiz Book, i weld ei dîm rygbi Scarlets yn erbyn Leinster yn Nulyn- y gêm gynderfynol yng Nghwpan Ewrop. Yma, mae’n rhannu ei daith gyda ni. Dyma’r gyntaf mewn cyfres o golofnau chwaraeon rheolaidd gan Matthew…

Matthew Jones, who has written The Wales Quiz Book, went to see the Scarlets rugby team against Leinster in Dublin- the semi-final of the Champions Cup. Here, he shares his trip with us. This will be the start of a regular sports column from Matthew…

Roedd y teitlau diog o ‘Scarlets Hammered’ yn y papurau dydd Sul heb gymryd grŵp o athrylithwyr i ysgrifennu. Oedd hyd yn oed bachgen Gwyddelig wyth mlwydd oed wedi gweud yr un peth yw dad wrth adael Stadiwm yr Aviva o’n flaen i. Roedd y gêm ei hun yn wythdeg munud o sylweddoli fod e ddim mynd i fod yn bedwaredd tro yn lwcus i’r bois o ochr orau pont Llwchwr. Naeth hwnna helpu ar y chwiban olaf.The lazy headlines of ‘Scarlets Hammered’ adorning the Sunday papers didn’t take a bunch of geniuses to write. In fact, an eight-year-old Irish lad said exactly the same to his dad as he was exiting the Aviva stadium in front of me. The game was eighty minutes of inevitable realisation that it wasn’t going to be a fourth time lucky for the boys from the better side of the Lougher bridge. This cushioned the blow of the final whistle.
Cyn y gêm roedd y tafarnau yn llawn cochion o’r Gorllewin gyda chefnogwyr wedi aberthu eu peints o Felinfoel er mwyn penwythnos ar y Guinness. Dim ond pan o'ch chi’n cerdded mewn i’r stadiwm o'ch chi’n sylweddoli pa mor niferus oedd y Gwyddelod. Bydden i’n tybio oedd e’n 10-1 i’r cefnogwyr o Ddulyn ond yn fy achos i o'n ni wedi rhywffordd prynu tocyn yng nghanol cefnogwyr Leinster felly oedd e’n 5,000-2. Roedd yr ysmaldod yn gyfeillgar er bach yn bryfoclyd erbyn y diwedd ond oedd e’n deg gorfod ei gymryd.Before the match the pubs were full of West Wales red with fans having sacrificed their pints of Felinfoel for a weekend on the Guinness. It was only when you walked into the stadium that you realised how outnumbered the Welsh were. I’m guessing it was 10-1 in the Dublin side’s favour, but in my case I’d somehow managed to buy tickets deep in Leinster’s die-hard end so it was 5,000-2. The banter was friendly if a touch provocative by the end but I guess you have to take that one on the chin.
Roedd y tîm yn edrych yn flinedig, y garfan wedi ei hymestyn, ond oedd ddim ymdreiglo mewn hunandosturi gan gefnogwyr y Scarlets. Yn lle hynny wnaethon nhw droi at gael noswaith arbennig gyda’u gwahoddwyr Gwyddelig.The team looked tired, the squad stretched, but there was no wallowing in self-pity for the Turk army. Instead, the fans took to having a great evening with their Irish hosts.
Roedd yn noswaith o adlewyrchu ar y gamp fawr o fod ymhlith y pedwar tîm olaf ym mhrif gystadleuaeth rygbi Ewrop. Oedd ddim lot o'r chwerwder sydd wedi bod yn farc ar rhai o’r gemau mawr yn y gorffennol lle mae’r pobol o’r gorllewin wedi teimlo bod nhw wedi colli mewn ffordd annheg neu anlwcus (Gwna i byth anghofio y daith 'nôl ar y bws o Nottingham yn 2002- fi’n tybio nad yw David McHugh wedi bod ar ei wyliau ym Mhorth Tywyn ers hynny!).It was a night for reflection on the great achievement of reaching the final four of Europe’s premier rugby competition. There was little bitterness which has tarnished big games in the past where the west Walians have felt robbed or at least extremely unlucky (I will never forget that bus journey back from Nottingham in 2002- I’m guessing David McHugh has never been to Burry Port on holiday since!).
Dyma oedd tîm gwych Leinster yn curo tîm oedd yn methu bwrw y safonau ma nhw wedi bod yn cyrraedd yn ddiweddar. Mae cyllideb yn effeithio perfformiadau ac mae edrych ar balans banc y ddau dîm yn dangos yr angerdd a llawnfryd mae chwaraewyr y Scarlets wedi'u codi dros y cwpl o flynyddoedd diwethaf. Mae’r gallu i ddefnyddio neu yn fwy pwysig dim defnyddio y llyfr siec yn adlewyrchu pa mor dda yw tîm hyfforddi y Scarlets, gyda Wayne Pivac a Stephen Jones yn edrych fel y pâr gorau o hyfforddwyr yn y byd rygbi.This was a fantastic Leinster side having defeated a Scarlets team that were unable to hit recent standards. Budgets effect performance. Looking at both sides bank balances highlights the passion and determination the Scarlets players have put in over the last couple of years. The ability to use or more appropriately not use the cheque book also highlights that the Scarlets coaching team are exceptional with Wayne Pivac and Stephen Jones in particular looking like the best pair of coaches in world rugby.
'Sai'r Scarlets heb golli ond un o’u tri-chwarteri wedi'u hanafu, bydde Rhys Patchell wedi gallu chwarae fel maswr ac efallai bydde’r sgôr wedi bod yn wahanol er bydde’r canlyniad siŵr y fod wedi bod yr un peth.If the Scarlets hadn’t lost just one of their injured three-quarters, enabling Rhys Patchell to play outside-half then the score may well have been different even if the result may still have been the same.
Erbyn Un ar ddeg o’r gloch yn yr hwyr roedd y tafarnau’n swnllyd gyda Calon Lân, Rwy’n Dy Garu Di a Bing Bong (fersiwn traddodaiadol dim un y Super Furry Animals) mewn jukebox clasur Gorllewinol.By eleven o’clock at night the pubs were still bouncing with renditions of Calon Lân, Rwy’n Dy Garu Di and Bing Bong (folk not Furries) in a classic Turk jukebox.
Ysgrifennodd Max Boyce 9-3 o ganlyniad i ennill Llanelli yn erbyn Seland Newydd yn 1972. Doedd y gêm yma ddim yn deilwng o acolâd fel hyn ond mae perfformiadau wrol y grŵp yma o chwaraewyr dros y ddwy flynedd ddiwethaf yn ddeilwng heb os nac oni bai. Os bydden i’n gallu chwarae mwy nag ‘G’ ac ‘A’ ar y gitâr, neu o leiaf chwarae'r ddau nodyn heb fwlch i adael i fi ail drefnu fy mysedd wedyn bydden i’n bendant yn ceisio cyfansoddi cân yn arddull Dafydd Iwan i gofio grŵp o bobl sydd mor ymroddgar.Max Boyce wrote 9-3 as a result of Llanelli’s victory over New Zealand in 1972. This game in itself didn’t deserve such an accolade but the performances of this gutsy group of players over the last two years does. If I could play more than a ‘G’ and an ‘A’ on the guitar, or even just play those two notes but without a gap to re-arrange my fingers then I’d certainly try to put a Dafydd Iwan-style tune together to immortalise such a committed bunch of people.

Dyn ni i gyd, dwi’n meddwl, yn dal yn llawn balchder. We are all, I believe, still very proud.

@AmserYchwanegol

Matthew Jones is originally from Carmarthen but has lived in Cardiff for the last twenty years. He is a regular contributor on television and radio. His books are all available from ylolfa.com.

Mae Matthew Jones yn enedigol o Gaerfyrddin ac wedi byw yng Nghaerdydd am yr ugain mlynedd diwethaf. Mae e’n gyfrannwr rheolaidd ar deledu a radio. Fedrwch archebu ei lyfrau ar ylolfa.com.

Wales Quiz BookThe Lions Rugby Quiz BookThe Rugby Union Quiz Book
Welsh Rugby Quiz BookWelsh Sports QuizSix Nations Rugby Quiz Book