Menu
Category archive

Educators Explain

David Callander: Dilyn Ôl-Traed Gwenffrewi – Golygu’r Seintiau / After Winefride – Editing the Saints

In Educators Explain/Formal
David Callander Gwenffrewi Capel Gwenffrewi

Mae Cymru’n arbennig o gyfoethog o ran ei seintiau. Ceir toreth o enwau lleoedd yn llawn sancteiddrwydd ym mhob rhan o fap Cymru. Ac mae’r seintiau wedi dylanwadu’n fawr ar lenyddiaeth hefyd, yn yr Oesoedd Canol ac mewn cyfnodau mwy modern. Roedd traddodiadau’r seintiau yn ddylanwad pwysig ar ysgrifennwyr megis Saunders Lewis, er enghraifft. Dyma David Callander, ymchwilydd ym Mhrifysgol Caergrawnt, yn ceisio ôl-rhain hanes un ohonynt… Wales is particularly blessed with saints. Any part of the map of Wales will yield an abundance of place-names brimming with sanctity. And…

Keep reading...

Patrick Jemmer: O Drefn i Anhrefn: Melltith Iâr Fach yr Haf / From Order to Disorder: The Butterfly’s Curse

In Educators Explain/Formal
Patrick Jemmer- Caos

Dych chi wedi edrych allan trwy’r ffenest erioed, gan feddwl tybed sut bydd y tywydd heddiw? Datganai rhagolygon y tywydd gydag argyhoeddiad y noson gynt byddai hi mor braf â’r haf yn yr Aifft. Ond erbyn hyn, mae hi’n bwrw glaw, ac yn edrych fel petai corwynt o Kansas yn cyrchu tuag at eich cartref. Wrth gwrs, ychydig o orliwiad yw hyn, ond serch hynny mae’r cwestiwn yn codi: beth sy’n bod ar yr holl ymdrechion i ddisgrifio a deall y fath hon o ffenomen ffisegol? Mae Patrick yn esbonio…

Keep reading...

Simon Rodway o Brifysgol Aberystwyth: Ai Cymro oedd Padrig Sant? / Was Saint Patrick Welsh?

In Educators Explain/Formal
Simon Rodway- Was St Patrick Welsh?

Heb amheuaeth cafodd Padrig Sant ei eni yng ngorllewin Prydain, mae bron yn sicr mai hynafiad y Gymraeg oedd ei famiaith, ond wedi dweud hyn oll, fe ddewisodd Iwerddon yn hytrach na gwlad ei enedigaeth. Beth arall ydym ni’n ei wybod am ei gysylltiadau â Chymru yn y bumed ganrif? Saint Patrick was certainly born in the west of Britain, his first language was almost certainly the ancestor of Welsh, and yet he chose Ireland over the land of his birth. What else do we know about his connections with…

Keep reading...

Kathryn Hurlock: Sut mai’r Cymry tu allan i Gymru a gadwai Ŵyl Dewi Sant yn fyw / How the Welsh outside Wales kept St David’s Day alive

In Educators Explain/Formal
Kathryn Hurlock How the Welsh outside Wales kept St David’s day alive

Bu cyfnod pan leihâi poblogaeth Dewi Sant yng Nghymru. Dim ond diolch i’r Cymry a oedd wedi gadael gwlad eu tadau yr adfywiwyd Gŵyl Dewi Sant. Yma, mae Kathryn Hurlock, Uwch Ddarlithydd mewn Hanes Canoloesol, Manchester Metropolitan University, yn esbonio mwy… There was a time when St David’s popularity waned in Wales, and it was only thanks to the Welsh who had left the land of their fathers that St David’s day was revived. Kathryn Hurlock, Senior Lecturer in Medieval History, Manchester Metropolitan University, explains more… Ymddangosodd y fersiwn Saesneg…

Keep reading...

Pennaeth Ysgol y Gymraeg, Prifysgol Caerdydd, Dylan Foster Evans: Y Santes Dwynwen – nid Sant Ffolant Cymru! / How St Dwynwen wrongly became known as the Welsh Valentine

In Educators Explain/Formal
A monument to St Dwynwen at Llanddwyn on Anglesey

Mewn nifer o wledydd ledled y byd, Chwefror 14 ­– Dydd Gŵyl San Ffolant – yw diwrnod y cariadon. Ond yng Nghymru mae dyddiad arall gennym: Ionawr 25, sef Dydd Gŵyl Dwynwen. Beth, felly, yw hanes Dwynwen, a beth yw rôl ei gŵyl yn y Gymru gyfoes? Yma, mae Dylan Foster Evans, arbenigwr ar lenyddiaeth ganoloesol a phennaeth Ysgol y Gymraeg, Prifysgol Caerdydd, yn esbonio mwy. February 14 is the day marked for lovers in many countries around the world, but in Wales there is another date traditionally associated with romance:…

Keep reading...

Addysgwyr yn Esbonio / Educators Explain: Cari Powell: Mater Tywyll- Y Bydysawd Cudd / Dark Matter- The Hidden Universe

In Educators Explain/Formal
Cari Powell- Dark Matter

Mae Cari Powell yn fyfyriwraig PhD ym Mhrifysgol Abertawe a’i phwnc arbenigol yw Ffiseg a Chosmoleg.  Yn yr erthygl gyntaf o gyfres newydd, Addysgwyr yn Esbonio, mae hi’n cyflwyno beth yw Mater Tywyll a pham mae’n bwysig… Cari Powell is a PhD student in Swansea University, and her speciality subject is Physics and Cosmology. In the first of a new series, Educators Explain, she introduces what is Dark Matter and why it is important… Pan fyddwch chi’n meddwl am faint y Bydysawd a’r helaeth o blanedau, sêr a galaethau sydd…

Keep reading...