Tag archive

E-llyfr ar gael

Gwreiddiau Geiriau Cymraeg / Etymology of Welsh Words

Yn Deall ein Hiaith/Yr Iaith
Etymoleg Prif ddelwedd

Pam rydyn ni’n dweud ‘Cymru’? O ble mae geiriau’n dod? Ydy’r iaith Gymraeg yn gwbl unigryw? Mae deall etymoleg a gwreiddiau iaith yn rhan bwysig o ieithyddiaeth a dysgu iaith. Yma, rydyn ni’n edrych ar etymoleg yr iaith Gymraeg gan ddangos bod ei gwreiddiau ar hyd a lled y byd.  Gan: Madison Keeping Why do we say ‘Cymru’? Where do words come from? Is the Welsh language completely unique? Understanding the etymology and origins of a language is an important part of linguistics and language learning. Here, we look at the etymology of the Welsh language, showing that its roots spread far and wide across the world. By: Madison Keeping Mae Madison Keeping yn fyfyrwraig PhD ym Mhrifysgol Abertawe sy’n…

Cadwch i ddarllen...

Cyflwyno Beirdd Cymreig / Introducing Welsh Poets

Yn Cyflwyno Barddoniaeth/Llenyddol
Cyflwyno Beirdd Cymreig

Croeso i ‘Cyflwyno Beirdd Cymru’. Yn yr adnodd hwn byddwch yn dod o hyd i wybodaeth am feirdd sy’n ysgrifennu yn y Gymraeg, neu sydd wedi ysgrifennu am y wlad. Dylanwadwyd ar y beirdd yn y cyflwyniad hwn gan bob agwedd ar Gymru, yn cynnwys traddodiadau barddol Cymraeg, a hanes, tirwedd a diwylliant Cymru. Yma byddwn yn dathlu lleisiau Cymreig, yn cynnwys rhai cyfarwydd, a rhai sy’n llai adnabyddus. Efallai y byddwch yn synnu nad yw rhai enwau cyfarwydd wedi’u cynnwys yn yr adnodd hwn. Roeddwn yn credu ei fod yn bwysig i ddangos yr amrywiaeth sy’n bodoli ym myd barddoniaeth Gymraeg, yn cynnwys y gwahanol arddulliau, o’r traddodiadol i’r arbrofol, sydd wedi bodoli trwy hanes Cymru. Dyma adnodd addysgol…

Cadwch i ddarllen...

Elliw Gwawr: Blasus- Gyda rysáit ar gyfer crempogau afal a llus / With a recipe for apple and blueberry pancakes

Yn Coginio/Ffurfiol
Elliw Gwawr- Blasus

Mae Elliw Gwawr yn gweithio fel gohebydd seneddol i’r BBC yn Llundain, ond yn ei hamser sbâr mae’n mwynhau coginio. Yn dilyn llwyddiant ei blog Paned a Chacen, y blog Cymraeg cyntaf am bobi, mae Elliw wedi chyhoeddi dwy gyfrol poblogaidd- Paned a Chacen & Pobi, llyfrau sy’n llawn o’i hoff gacennau, bisgedi a phwdinau. Nawr mae ganddi drydedd cyfrol – Blasus, llyfr o ryseitiau i fwydo’r teulu cyfan, ac yn y cyflwyniad unigryw hwn mae’n rhannu mwy am y llyfr ac yn cyfrannu dwy rysáit- crempogau afal a llus & tameidiau twrci. Elliw Gwawr works as a political correspondent for the BBC in London, but in her spare time enjoys cooking. Following the success of her blog Paned a Chacen,…

Cadwch i ddarllen...

Tarddiad ac Ystyr Enwau Cymraeg / Origin and Meaning of Welsh Names

Yn Yr Iaith
Enwau Cymraeg- Tarddiad ac Ystyr

Enwau Cymraeg i blant/bechgyn/merched: adnodd unigryw – Welsh names for children/boys/girls: a unique resource Drwy gydol yr oesoedd a ledled y byd mae rhoi enwau ar bobl wedi bod yn beth bwysig. Wrth gwrs, mae i’r Gymraeg, fel i bob iaith arall, draddodiad hynafol o greu a defnyddio ffurfiau cynhenid ar enwau. Felly ceir Aeronwen (teg), Eiluned (hi a ddymunir yn fawr), Tirion (tyner, hapus), Awstin (hybarchus), Emlyn (gweithgar), a Terrwyn (dewr). Isod mae rhestr o enwau Cymraeg ar gyfer gwragedd a dynion fel y gellwch fwynhau harddwch a hanes yr iaith, a darganfod rhyw wybodaeth ddefnyddiol, efallai, fydd yn eich helpu i benderfynnu ar enw ar gyfer eich baban newydd (neu’ch cath neu gi, pwy a ŵyr?), neu ar…

Cadwch i ddarllen...

WLPAN: O Israel i Gymru: Hanes cyrsiau Cymraeg i Oedolion / From Israel to Wales: The history of Welsh for Adults courses

Yn Dysgwyr/Erthyglau
Lynda Newcombe Hanes y Wlpan

Mae miloedd o ddysgwyr yn mynychu cyrsiau Cymraeg i Oedolion ledled y wlad, ond nid pob un ohonom ni sy’n gwybod sut y cychwynnodd y dosbarthau, eu fformat, a’u philosophi. Yn rhyfeddol, yn Israel mae gwreiddiau’r cyrsiau, yn y dulliau wedi’u defnyddio i adfywio’r Hebraeg. Arbenigydd mewn dwyieitheg yw Lynda Pritchard Newcombe, a ysgrifennodd ei hymdriniaeth ar gyfer y radd o Feistr mewn Addysg ar y pwnc o WLPAN. Yma, mae’n esbonio rhagor… Thousands of learners attend Welsh for Adults courses throughout the country, but not all of us know how the classes, their format and philosophy began. Surprisingly, the courses are rooted in Israel and the methods used to revitalise Hebrew. Lynda Pritchard Newcombe, an expert in bilingualism whose…

Cadwch i ddarllen...

Bethan Gwanas: Awdures ydw i- ond tiwtor Cymraeg i Oedolion hefyd! / I’m an author- but a Welsh for Adults tutor as well!

Yn Cyfres Amdani/Dysgwyr
Bethan Gwanas Awdures ydw i

Mae Bethan Gwanas yn adnabyddus dros ben am ei llyfrau i oedolion, arddegau a phlant, a’i llyfrau i ddysgwyr sef y gyfres Blodwen Jones. Ers creu Blodwen, mae hi wedi hyfforddi i fod yn diwtor Cymraeg i Oedolion, a nawr ei bod hi wedi sgwennu Yn Ei Gwsg i’r gyfres Amdani, mae hi’n rhannu’r stori hon… Bethan Gwanas is very well-known for her books for adults, teens and children, and her books for adult learners such as the series Blodwen Jones. Since creating Blodwen, she has trained to be a Welsh for Adults tutor, and now that she has written In His Sleep for the Amdani series, she shares this story… Dydy hi ddim yn swydd sy’n talu’n wych, ond mae…

Cadwch i ddarllen...

Gareth Thomas: Iolo Morganwg a’r Eisteddfod Genedlaethol / Iolo Morganwg and the National Eisteddfod

Yn Erthyglau/Ffurfiol
Gareth Thomas- Iolo a'r Eisteddfod

Nid Iolo Morganwg a gychwynnodd yr Eisteddfod Genedlaethol- mae gan honno wreiddiau cynharach o lawer yn ymrysonau’r beirdd a drefnid mewn cestyll mawr neu neuaddau ysblennydd lle roedd y beirdd yn cystadlu i ysgrifennu cerddi canmoliaethus er clod i ba arglwydd bynnag fyddai’n darparu’r wledd a’r llety. Ond beth yw tarddiad yr Eisteddfod a pha rôl y gwnaeth Iolo ei chwarae? Yma mae Gareth Thomas, awdur y nofel ffuglen hanesyddol Myfi, Iolo, yn esbonio mwy… Iolo Morganwg did not start the National Eisteddfod- that has much earlier origins in bardic competitions organised in great castles or halls where poets competed to write flattering verses in praise of whichever Lord was providing the feast and lodging. But what are the origins…

Cadwch i ddarllen...

Côr Meibion Pontarddulais: Hanes, straeon & canu ar draws y byd / Pontarddulais Male Voice Choir: History, stories & singing all around the world

Yn Anffurfiol/Miwsig
Côr Meibion Pontarddulais

Y côr meibion mwya’ llwyddiannus sy’n cystadlu yng Nghymru yw Côr Meibion Pontarddulais, ac maen nhw’n glodfawr ledled y byd. Yma mae Gareth Wyn Jones sy’n aelod o’r côr yn sôn wrthon ni am hanes y côr, am y cystadlaethau, ac am y profiadau o ganu o flaen torf yn Stadiwm y Mileniwm pan fydd yn llawn dop. Wedyn, mae’n cyflwyno un o gyfansoddwr emynau mwya’ enwog Cymru: sef, William Williams, Pantycelyn. Pontarddulais Male Voice Choir are the most successful competitive male voice choir in Wales and are internationally renowned. Here Gareth Wyn Jones who is a member of the choir talks us though the history of the choir, the competitions, and experiences of singing to a capacity Millennium Stadium…

Cadwch i ddarllen...

Laura Jones: Hanes y Mwslimiaid yng Nghymru / The History of Muslims in Wales

Yn Anffurfiol/Erthyglau
Laura Jones- Hanes y Mwslimiaid yng Nghymru

Gallech gael eich maddau am feddwl bod y berthynas rhwng Islam a Chymru dim ond yn dechrau yn yr ugeinfed ganrif. Ond, mewn gwirionedd, mae’r berthynas yn ymestyn yn ôl yn bellach na hynny. Yma, mae Laura Jones yn cyflwyno hanes Mwslimiaid yng Nghymru o’r cysylltiadau cynharaf â’r Brenin Offa i’r presennol. Mae Laura  wedi cwblhau MA yn Islam ym Mhrydain Cyfoes (Islam in Contemporary Britain) ym Mhrifysgol Caerdydd yn 2017. O’r blaen, mae hi wedi hyfforddi a gweithio fel Caplan Mwslimaidd mewn prifysgol, ac wedi gweithio ar gyfer y Cyngor Mwslimaidd Cymru. Hefyd, mae hi’n ysgrifennu am y wefan On Religion. You could be forgiven for thinking that the relationship between Islam and Wales only starts in the twentieth…

Cadwch i ddarllen...

David Jandrell: Introducing The Welsh Valleys Phrasebook

Yn David Jandrell's Valleys Humour/Hwyl
David Jandrell- Introducing Welsh Valleys Phrasebook

David Jandrell’s mission in life is documenting the the dialect of the South Wales Valleys (also known as Wenglish), and sharing his love of phrases such ‘Tidy’, ‘Butt’, ‘Now in a minute’ and ‘Cwtch’ with the wider world.  Here he introduces Valleys English, gives a sample of popular phrases and explanations from Welsh Valleys Phrasebook and then recounts his story of developing an interest in documenting this dialect… Skip to: Sample Glossary / My life through Valleys English Welsh Valleys Humour / Wenglish Dialect / Talk Tidy A first visitor to Wales will almost certainly have to converse with a local at some stage, and that is where the trouble may start. Ask for directions and you will be no…

Cadwch i ddarllen...

Cari Powell: Mater Tywyll- Y Bydysawd Cudd / Dark Matter- The Hidden Universe

Yn Addysgwyr yn Esbonio/Ffurfiol
Cari Powell Mater Tywyll

Mae Cari Powell yn fyfyriwraig PhD ym Mhrifysgol Abertawe a’i phwnc arbenigol yw Ffiseg a Chosmoleg.  Yn yr erthygl gyntaf o gyfres newydd, Addysgwyr yn Esbonio, mae hi’n cyflwyno beth yw Mater Tywyll a pham mae’n bwysig… Cari Powell is a PhD student in Swansea University, and her speciality subject is Physics and Cosmology. In the first of a new series, Educators Explain, she introduces what is Dark Matter and why it is important… Pan fyddwch chi’n meddwl am faint y Bydysawd a’r helaeth o blanedau, sêr a galaethau sydd wedi’u cynnwys ynddi, mae’n annychmygadwy o fawr. Fodd bynnag, mae’r holl wrthrychau yma (sy’n cynnwys ein hunain), mewn gwirionedd dim ond 5% o gynnwys cyfan y Bydysawd! Mae hefyd yn…

Cadwch i ddarllen...

Gwyn Griffiths: The Old Red Tongue- Cyflwyno’r gorau o lenyddiaeth Gymraeg mewn un gyfrol / Presenting the finest Welsh literature in one volume

Yn Erthyglau/Llenyddol
The Old Red Tongue

Mae The Old Red Tongue yn flodeugerdd bwysig sy’n cynnwys mwy na 300 o destunau Cymraeg — cerddi, dramâu, cofiannau, traethodau, detholiadau o nofelau a straeon byrion, emynau, molawdau, marwnadau, rhyddiaith ganoloesol, sylwebaeth wleidyddol a diwinyddol — gan tua 200 o ysgrifenwyr sy’n dod o bob cyfnod o’r 6ed ganrif i’r dydd heddiw. Yn ogystal â bod yn antholeg gynhwysfawr, mae’n unigryw am mai i bob eitem y mae cyfieithiad Saesneg ynghyd â chyflwyniad i’r awdur a’r cyd-destun. Mae’n gyflwyniad perffaith i lenyddiaeth Gymraeg ar gyfer darllenwyr parallel.cymru. Yma, mae Gwyn Griffiths, un o’r cyd-olygyddion, yn disgrifio’r prosiect, gan roi arolwg ar ei gwmpas a sut y dygwyd i fywyd. The Old Red Tongue is a major anthology of over…

Cadwch i ddarllen...

Arthur Conan Doyle’s Sherlock Holmes: “The Speckled Band / Y Cylch Brith”

Yn Ffuglen Saesneg Clasurol/Llenyddol
Sherlock Holmes Speckled Band

By Arthur Conan Doyle, 1892. Cyhoeddwyd gyntaf yn y Strand Magazine, gyda darluniau gan Sidney Paget. Codwyd arian ar gyfer cyhoeddi Y Cylch Brith gan The Deerstalkers of Welshpool, ac Eurwyn Pierce Jones sy’n gyfrifol am y cyfieithiad meistrolgar. Rwyf yn ddiolchgar dros ben iddyn nhw am ryddhau’r cyfieithiad i bawb gael ei ddarllen a’i fwynhau, a diolch i David Sutton am brawf ddarllen. First published in the Strand Magazine, with illustrations by Sidney Paget. Funds for the publication of Y Cylch Brith were raised by The Deerstalkers of Welshpool, and has been beautifully translated by Eurwyn Pierce Jones. I am very grateful to them for releasing the translation for all to read and enjoy, and thanks to David Sutton…

Cadwch i ddarllen...