Newyddion i ddysgwyr newydd

Newyddion i Ddysgwyr Newydd

Yn Dysgwyr/Newyddion

Yma, mae Peter Mescall yn ysgrifennu a Huw Rowlands yn adrodd newyddion i ddysgwyr newydd yn Gymraeg (eithaf) syml. Mae’n cael eu cyhoeddi ar benwythnosau.
Here, Peter Mescall writes and Huw Rowlands reads the news in (quite) simple Welsh. It is published on weekends. Words that are underlined can be clicked or pressed to show an English translation.

Newyddion i Ddysgwyr Newydd ddydd Sul 18/11

Gwleidyddiaeth

Mae’r Prif Weinidog, Teresa May wedi cyhoeddi manylion y cytundeb Brexit drafft ar ôl trafodaethau efo’r Undeb Ewropeaidd. Ond does dim sôn am Gymru yn y ddogfen sydd yn cynnwys mwy na 500 o dudalennau. Ar ôl y cyhoeddiad, mi wnaeth yr Ysgrifennydd Brexit, Dominic Rabb ymddiswyddo gan ddweud dyw’r cytunbeb ddim yn addas.

Ar raglen y Post Cyntaf dywedodd Carwyn Jones: “Fi wedi bod mewn gwleidyddiaeth nawr am ugain mlynedd a heb weld unrhyw beth fel hyn. Mae’n anodd iawn gwybod beth yw’r ffordd ymlaen achos dwi’m yn gweld e (y cytundeb drafft) yn mynd drwy San Steffan.”

Plant Mewn Angen

Mae Plant Mewn Angen yng Nghymru wedi codi £2.45m ar ôl diwrnod llawn digwyddiadau ddydd Gwener. £50.6m yw’r cyfanswm ar draws y DU. Ers cychwyn Diwrnod Plant Mewn Angen yn 1980 mae £1bn wedi’i godi.

Chwaraeon

Yng Nghaerdydd, enillodd Cymru eu gêm yn erbyn Tonga, eu hwythfed fuddugoliaeth yn olynol. Bydd y gêm nesaf yn erbyn De Affrica, lle byddan nhw’n trio gorffen Cyfres yr Hydref efo buddugoliaeth arall. Yn Nulyn, roedd buddugoliaeth hanesyddol pan enillodd Iwerddon eu gêm gartref gyntaf yn erbyn pencampwyr y byd, Seland Newydd.


Newyddion i Ddysgwyr Newydd ddydd Sadwrn 10/11

Diwylliant

Mae cartref y bardd Hedd Wyn, Yr Ysgwrn, wedi ennill gwobr am waith cadwraeth. Enillodd Yr Ysgwrn yng nghategori Cadwraeth Adeilad Gwobrau RICS mewn seremoni yn Llundain. Dywedodd Siân Griffith, rheolwr prosiect Yr Ysgwrn ei bod yn “hynod, hynod o falch” o fod wedi cipio’r wobr.

Abertawe

Mae dyn a wnaeth lladd ei wraig a cheisio dweud ei bod hi wedi crogi ei hun, wedi ei garcharu am isafswm o 17 o flynyddoedd. Mi wnaeth Derek Potter lofruddio ei wraig Lesley, 66, yn eu cartref ar 7 Ebrill, cyn ffonio’r gwasanaethau brys i ddweud ei bod hi wedi lladd ei hun. Cafodd y dyn 64 oed ei ganfod yn euog yn Llys y Goron Abertawe ddydd Mawrth.

Casnewydd

Mae 11 o bobl wedi eu harestio ar ôl yn ystod cyfres o ymgyrchoedd gan Heddlu Gwent yng Nghasnewydd fore Iau. Mi wnaeth yr Heddlu ddarganfod ceir, gemwaith, cyffuriau ac arian parod oedd yn gysylltiedig â throseddau cyfundrefnol. Galwodd Uwch-Arolygydd ardal Casnewydd, Ian Roberts, ar drigolion yr ardal leol i gysylltu gyda Heddlu Gwent os gwnaethon nhw weld unrhyw beth amheus yn eu cymunedau.

Y Rhyfel Byd Cyntaf

Bydd Dydd Sul yn union 100 o flynyddoedd ers diwedd y Rhyfel Byd Cyntaf efo gwasanaethau coffa ledled Cymru.

Rygbi

Mae George North wedi dweud ei fod yn credu bod symud yn ôl i rygbi rhanbarthol yng Nghymru wedi adfywio‘i yrfa. Sgoriodd yr asgellwr gais arall yn y fuddugoliaeth yn erbyn Yr Alban wythnos diwethaf.


Newyddion i Ddysgwyr Newydd ddydd Sadwn 03/11

Gwleidyddiaeth

Mae arweinydd newydd Plaid Cymru, Adam Price, wedi dweud ei fod wedi cael trafodaethau “defnyddiol” ac “adeiladol” efo’r Prif Weinidog, Theresa May, y tro cyntaf bod cyfarfod wedi cael ei gynnal rhwng arweinydd y blaid ac y Prif Weinidog presennol yn Rhif 10.

Llofruddiaeth

Mae John Barry Garner, 51 oed sydd wedi cael ei gyhuddolofruddiaeth yn dilyn marwolaeth dynes yn Sir y Fflint wedi methu ei ail ymddangosiad yn y llys. Roedd John Barry Garner yn mynd i ymddangos ar linc fideo o flaen barnwr yn Llys y Goron yr Wyddgrug ddydd Mawrth ond roedd problemau efo’r dechnoleg fideo a doedd o ddim yn teimlo’n dda. Mi gafodd corff Teresa Garner, 46, ei darganfod mewn tŷ yn Llys Dewi, Pen-y-Ffordd ger Treffynnon wythnos diwethaf.

Ail gartrefi

Mae Alun Mummery, deilydd y portffolio tai ar Gyngor Môn, wedi dweud y dylen nhw ystyried codi’r dreth gyngor ar ail dai yn y sir gan 50%. Yn gynharach eleni mi wnaeth Gwynedd gyflwyno treth gyngor ychwanegol o 50% ar ail gartrefi, flwyddyn ar ôl i Gyngor Môn godi treth debyg o 25%.

Rygbi

Mae cyn-brop Cymru, Gethin Jenkins, wedi cyhoeddi y bydd o’n ymddeol o rygbi proffesiynol yn dilyn gêm y Gleision yn erbyn Zebre ddydd Sul. Dywedodd Jenkins: “Mae’n amlwg yn benderfyniad mawr, ond rydw i wedi cael innings da, mae hi’n bryd i mi orffen a dwi’n edrych ‘mlaen i allu chwarae un waith eto ar y penwythnos.” Mae Jenkins wedi chwarae 129 o gemau dros Gymru a phump dros y Llewod.


Newyddion i Ddysgwyr Newydd ddydd Sadwrn 27/10

Diwylliant

Mae Yr Ysgwrn, cartref y bardd Hedd Wyn wedi sicrhau statws amgueddfa. Dywedodd Siân Griffiths ar ran Awdurdod Parc Cenedlaethol Eryri, sy biau’r safle, fod Yr Ysgwrn “yn Amgueddfa o arwyddocâd rhyngwladol”. Prynodd y Parc Cenedlaethol fferm yr Ysgwrn er mwyn ei diogelu ar gyfer y genedl i’r dyfodol efo grant gan Gronfa Treftadaeth y Loteri a Llywodraeth Cymru.

Rheilffyrdd

Mae adroddiad wedi awgrymu y basai ailagor y lein rheilffordd rhwng Aberystwyth a Chaerfyrddin yn bosib, ond ar gost o hyd at £775m. Yn ôl Traws Link Cymru, sy’n ymgyrchu dros ailagor y lein, cau’r llinell yn y lle cyntaf oedd camgymeriad, ac basai ailagor y llinell yn cryfhau‘r economi.

Llofruddiaeth

Mae dyn dan amheuaeth o lofruddiaeth wedi i gorff gael ei ddarganfod mewn tŷ mewn pentref ger Treffynnon, Sir y Fflint. ‘Naeth yr Heddlu ddarganfod Teresa Garner, 46 oed, yn ardal Llys Dewi, Pen y Ffordd ar ôl iddyn nhw dderbyn galwad ddydd Mercher.

Rygbi

Yn Ne Affrica, ‘naeth y Sgarlets sicrhau buddugoliaeth a phwynt bonws yn erbyn The Southern Kings 34-41 ac ym Mhen y Bont, enillodd y Gweilch eu gêm yn erbyn Connacht 22-17 efo cais yn yr eiliadau olaf.


Newyddion ddydd Sadwrn 20/10

Yr Iaith
Mae pennaeth dros dro Adran y Gymraeg ac Astudiaethau Celtaidd Prifysgol Aberystwyth, Eurig Salisbury, wedi rhybuddio am y gostyngiad sylweddol yn nifer y disgyblion sy’n sefyll yr arholiad Cymraeg Safon Uwch gan alw’r sefyllfa yn “un difrifol”. Yn 2011 gwnaeth 922 o ddisgyblion sefyll arholiadau Cymraeg iaith gyntaf ac ail iaith Safon Uwch. Ond eleni mae’r nifer wedi cwympo i 536.

Llifogydd Sir Gâr
Mae Prif Weinidog Cymru, Carwyn Jones, wedi cwestiynu a fuasai arian yn cael ei wario’n well ar gryfhau amddiffynfeydd ar ôl iddo fo ymweld â’r ardal. Roedd o’n ateb cwestiynau am y penderfyniad gan Cyngor Sir Gâr dros sefydlu cronfa er mwyn helpu busnesau a chartrefi yn y sir ar ôl y llifogydd gwaethaf i daro’r ardal ers 30 o flynyddoedd. Dywedodd arweinydd Cyngor Sir Gâr, Emlyn Dole: “Dyw hwn ddim yn sefyllfa o un neu’r llall. Rydym eisoes wedi buddsoddi mewn amddiffynfeydd llifogydd, er taw Cyfoeth Naturiol Cymru sydd â’r prif gyfrifoldeb am hynny.”

Rygbi
Collodd y Sgarlets eu hail gêm yng Nghwpan Pencampwyr Ewrop oddi cartref yn erbyn Caerlŷr 45-27.


Ymwadiad
Ysgrifennwyd rhai o’r erthyglau ‘Dysgwyr’ gan bobl sydd eisoes wrthi’n dysgu Cymraeg. Efallai y dewch ar draws rhai camgymeriadau ieithyddol yn y Gymraeg o bryd i’w gilydd.

Disclaimer
Some of the ‘Learner’ articles have been written by those who are still learning Welsh. You may therefore come across some linguistic errors in the Welsh from time to time.