Yn aml yn Saesneg, byddwn ni'n hepgor y gair 'that' ar lafar, pan fyddwch chi'n dweud pethau fel ‘I think it’s good' (yn hytrach na ‘I think that it’s good’). Mewn y fath frawddegau yn Gymraeg, dyw hi ddim yn bosibl hepgor y gair (neu'r geiriau) sy'n golygu 'that'.

Pan fyddwn ni'n rhoi 'cymal' ('clause') o flaen brawddeg, bydd rhaid defnyddio rhyw ffurf ar y ferf 'bod'. Hynny yw, os byddwn ni'n uno dwy frawddeg ar wahân (fel yn y tair esiampl isod), bydd rhaid rhoi ffurf ar 'bod' yn lle 'mae', e.e:

In English the ‘that’ is often left out in speech, e.g.‘I think it’s good’, rather than ‘I think that it’s good’.  The ‘that’ in these type of sentences cannot be omitted in Welsh.

When a clause is placed in front of a sentence, some form of ‘bod’ has to be used e.g. If two separate sentences are joined together (as in the 3 examples below) ‘mae’ has to be changed into ‘bod’.

Dw i’n meddwl.     Mae e’n dda.     >  Dw i’n meddwl fod e’n dda.
(I think)                  (He / it is good)      (I think that he / it is good)

Dw i’n meddwl.     Mae hi’n dda.    >  Dw i’n meddwl bod hi’n dda
(I think)                  (She is good)         (I think that she / it is good)

Dw i’n meddwl.  Maen nhw’n dda > Dw i’n meddwl bod nhw’n dda
(I think)               (They are good)     (I think that they are good)

Ac ysgrifennu popeth yn llawn, byddwch chi'n gweld: 'ei fod e / ei bod hi / eu bod nhw'. Fodd bynnag, fel rheol, byddwn ni'n hepgor yr elfen gyntaf ('ei / ei / eu', ac yn y blaen) ar lafar. Yma byddwn ni'n gweld yr un treigladau ag y byddwn ni'n eu defnyddio i ddweud pwy sy biau beth, fel yn yr ymadrodd 'ei fag e' ('his bag').

Nodiwch fod yr ymadroddion ‘(fy) mod i’ / (dy) fod di’ a yn y blaen, yn golygu ‘that I am / that you are’ ac ati. Ond, arben gynny, maen nhw hefyd yn golygu ‘that I was / that you were' (ac ati). Bydd yr ystyr neilltuol yn Saesneg yn dibynnu ar gud-destun y frawddeg Gymraeg, e.e:

In full they would be written as ei fod e, ei bod hi, eu bod nhw, but the first element ei/eu is usually left out in speech. They cause the same mutations (e.g. his bag > ei fag e) as when used to posses things.

Notice that ‘mod i’, ‘fod di’ etc can mean not only - ‘that I am’, ‘that you are’  etc. but also ‘that I was’, ‘that you were’ etc. – according to the context of the sentence. e.g:

Mae e’n dost               Mae’n flin ’da fi glywed fod e’n dost
(He is ill)                      (I’m sorry to hear that he is ill)

Roedd e’n dost            Roedd hi’n flin ’da fi glywed fod e’n dost
(He was ill)                   (I was sorry to hear that he was ill)

Yn Gymraeg, yn aml bydd rhaid defnyddio geiriau sy'n golygu 'that' hyd yn oed pan na fydd rhaid yn Saesneg, e.e.

Falle bod hi’n dost > Perhaps (that) she is ill

Wrth gwrs fod di > Of course (that) you are

Nodwch fod yr un gair 'bod' yn golygu'r dau air Saesneg 'that + is' (neu 'that + was') ar yr un pryd.

 

In Welsh ‘that’ often occurs where it would not in English, e.g:

Falle bod hi’n dost    >   Perhaps (that) she is ill.

Wrth gwrs fod di    >    Of course (that) you are.

Note that the word ‘bod’ not only means ‘that’ but also ‘is/was’.

 

Ynganiad

Mae'r ffurfiau ysgrifennedig i gyd wedi'u rhestru isod. Byddwn ni'n hepgor yr elfen gyntaf ('fy, dy, ei', ac yn y blaen) ar lafar fel rheol:

Nodwch y canlynol: Byddwn ni'n ysgrifennu'r ffurf 'ti' yn llawn fel 'dy fod DI'. Ond, ar lafar, byddwn ni'n dweud 'dy fod TI':

(fy) mod i, *(dy) fod di, (ei) fod e, (ei) bod hi, (ein) bod ni, (eich) bod chi, (eu) bod nhw

Llawer o bobl nad ydynt yn defnyddio'r treigladau. Mae'r sain 'd' yn y gair 'bod' yn cael ei hepgor yn aml hefyd. Felly, byddwch chi'n clywed y canlynol yn aml mewn sgwrs gyflym, ddidaro:

bo’ fi bo’ ti bo’ fe bod hi bo’ ni bo’ chi, bo’ nhw

Pronunciation

Below are the full written forms.  The first element of the phrase is usually omitted in speech:

Note that the ‘di’ in the full written form ‘dy fod di’, is pronounced as ‘ti’ in speech.

(fy) mod i, *(dy) fod di, (ei) fod e, (ei) bod hi, (ein) bod ni, (eich) bod chi, (eu) bod nhw.

Many people don’t pronounce the mutations and the last ‘d’ of the ‘bod’ is often left out. So you may hear the following in rapid casual speech:- bo’ fi, bo’ ti, bo’ fe, bod hi, bo’ ni, bo’ chi, bo’ nhw.

WrittenSpokenMeaning in English
(fy) mod imod ithat I am/was
(dy) fod *difod *tithat you are/were
(ei) fod efod ethat he/it is/was
(ei) bod hibod hithat she/it is/was
(ein) bod nibod nithat we are/were
(eich) bod chibod chithat you are/were
(eu) bod nhwbod nhwthat they are/were
bod y plantbod y plantthat the children are/were