Rydyn ni eisoes wedi dysgu am gymalau gyda'r amser presennol, a'r amser amherffaith. Pan fyddwn ni'n uno dwy frawddeg, wedyn, yn yr ail frawddeg, bydd rhaid newid 'dw i, wyt ti, mae e/hi, rydyn ni, rydych chi, maen nhw' (neu, 'ro'n i, ro't ti, roedd e/hi, ro'n ni, ro'ch chi, ro'n nhw') i ffurf ar 'bod', sef '(fy) mod i, (dy) fod di, (ei) fod e, (ei) bod hi, (ein) bod ni, (eich) bod chi, (eu) bod nhw'. Yr ymadroddion '(fy) mod i' (ac ati) sy'n golygu 'that + is' (neu 'that + are') yn Saesneg.

Ond, yn yr amser dyfodol, byddwn ni'n defnyddio'r geiryn 'y(r) i gyfleu 'that' yn Saesneg. Ar y naill law, bydd rhaid i ni ddefnyddio '(fy) mod i' (ac ati) gyda'r presennol a'r amherffaith. Ar y llaw arall, gyda'r dyfodol, byddwn ni'n hepgor y geiryn 'y(r)' fel rheol ar lafar, e.e.

Wrth gwrs (y) bydd hi’n braf    -    Of course (that) it will be fine
Falle (y) bydd hi’n braf              -    Perhaps (that) it will be fine   

As we have seen with the present and imperfect tenses - when a phrase or word is placed in front of the verb it has to be changed to ‘bod’.  The ‘bod’ not only means ‘that’, but also ‘is’ or ‘were’.  But with the future tense, the ‘that’ is ‘y’.  Unlike the ‘bod’ in the other tenses, it can (and usually is) left out in speech, e.g:

Wrth gwrs (y) bydd hi’n braf        Of course (that) it will be fine
Falle (y) bydd hi’n braf                Perhaps (that) it will be fine   

 

Amser / Tense Brawddeg / Sentence Ymadroddion / Phrases Cymalau / Clauses
present Mae hi’n braf Gobeithio bod hi’n braf
(it is fine) Falle (that it is) fine
imperfect Roedd hi’n braf Dw i’n siŵr bod hi’n braf
(it was fine) Sa i’n credu (that it was) fine
future Bydd hi’n braf Wrth gwrs y bydd hi’n braf
(it will be fine) (that) it will be fine)

 

Os / Os na - If / If not

'If' yw ystyr Saesneg ar 'Os'. Yn Saesneg, byddwn ni'n tueddu i defnyddio'r amser dyfodol gyda 'if', hyd yn oed os byddwn ni'n cyfeirio at rywbeth na fydd wedi digwydd eto, e.e:

Saesneg: 'I’ll be going if it is fine'

Yn Gymraeg, byddwn ni'n defnyddio'r amser dyfodol pan fyddwn ni'n cyfeirio at rywbeth na fydd wedi digwydd eto, felly byddwn ni'n dweud:

Cymraeg: Bydda i’n mynd os bydd hi’n braf
(Yn llythfennol: 'I’ll be going if it WILL BE fine')

Negyddol (Rheolaidd)

Bydda i’n ('I will be') > Fydda i ddim yn ('I won’t be')

Negyddol (Gydag 'Os')

Er mwyn defnyddio 'Os' o flaen brawddeg negyddol, fel arfer, byddwn ni'n defnyddio 'Na(d)' ac yn hepgor 'Ddim', e.e.

Fydda i ddim yn hwyr > Os na fydda i’n hwyr
(I won’t be late) > (If I won’t be late > If I’m not late)

Os / Os na  If / If not

Os = If.  In English the tendency is to use the present tense with ‘if’ even when referring to something that hasn’t happened yet.

e.g. I’ll be going if it is fine.  In Welsh, the future tense is used if referring to something that hasn’t happened yet,

e.g.  Bydda i’n mynd os bydd hi’n braf   (Lit. I’ll be going if it will be fine)

Negative - normally               

Bydda i’n (I will be)      >    Fydda i ddim yn…(I won’t be…)

Negative- With ‘os’ (if)

na’ is usually used rather than ‘ddim’ e.g.

Fydda i ddim yn hwyr      >   Os na fydda i’n hwyr

(I won’t be late)                       (If I won’t be late/If I’m not late)