Mae adferfau (neu ymadroddion adferfol) yn rhoi rhagor o wybodaeth am weithredau - maen nhw'n dweud sut, pryd, lle, neu pam y bydd peth yn digwydd.

Er eghraifft: yn Saesneg byddwn ni'n gallu dweud She is running, neu She is running quickly. Y brawddeg olaf sy'n rhoi mwy o wybodaeth am sut y bydd y person yn rhedeg.

Yn Saesneg, byddwn ni'n ychwanegu'r terfyniad '-ly' at ansoddair i ffurfio adferf fel arfer, e.e:
slow > slowly    quick > quickly

Byddwcn ni'n gwneud yr un peth yn Gymraeg trwy roi 'yn adferfol' o flaen ansoddair, e..e

araf     >    yn araf
slow    >   slowly

clou / cyflym > yn glou / yn gyflym
quick   >   quickly

Bydd 'yn adferfol' yn achosi i sain gyntaf yr ansoddair dreiglo'n feddal os bydd yn bosibl, heblaw am y seinaiu 'll / rh' na fyddant yn treiglo, e.e.

Mae e’n mynd yn glou He is going quickly (treiglad meddal: 'c > g')

Mae hi’n siarad yn dda She speaks well (treiglad meddal: 'd > dd')

Mae hi’n cytuno’n llwyr She agrees entirely (dim treiglad meddal: 'll' sy'n aros)

So nhw’n dod ymlaen yn rhy dda They’re not getting on too well (dim treiglad meddal: 'rh' sy'n aros)

Yn yr enghreifftiau uchod rydyn ni wedi defnyddio adferfau dull ('adverbs of manner') i ddweud sut mae rhywbeth yn digwydd - 'yn glou / yn dda / yn llwyr / yn rhy dda' ('quickly / well / completely / too well').

Nesaf byddwn ni'n edrych ar enghreifftiau sy'n cynnwys 'adferfau amser' ('adverbs of time') i ddweud pryd mae rhywbeth yn digwydd, neu pa mor aml mae rhybwth yn digwydd. Edrychwch ar yr esiamplau isod.

Fel rheol, byddwn ni'n gweld treiglad meddal yn sain gyntaf yr adferf amser, os bydd yn bosibl, e.e.

pryd hynny         > bryd hynny      at that time/then
trwy’r amser       > drwy’r amser   all the time
pob dydd            > bob dydd          every day
gweithiau            > weithiau           sometimes
rhywbryd            > rywbryd            sometime
rhywbryd ’to       > rywbryd ’to      some other time

Dylech chi sylwi ar y gwahaniaeth rhwng:

weithiau / ambell waith                  rywbryd
sometimes (now and again)                  sometime (not now – some other time)

Mewn gosodiad negyddol, bydd Byth yn golygu Never - fel arfer byddwn ni'n defnyddio Byth yn lle Ddim yn y cud-destun hwn, e.e:

Dw i ddim yn mynd y dyddiau ’ma   I don’t go these days
Dw i byth yn mynd y dyddiau ’ma     I never go these days

Adverbs or adverbial phrases give more information about verbs - how, when, where or why things are done.

For example, if you are running, an adverb could give more information about how you are running, e.g slowly or quickly.

In English, an - ly ending is often added to an adjective to make an adverb, e.g:
slow > slowly,  quick  >  quickly.

The same thing is achieved in Welsh by placing an ‘yn’ before an adjective, e.g:

araf                              >             slow
yn araf                        >             slowly

clou/cyflym                   >             quick
yn glou/gyflym             >             quickly

This ‘yn’ causes a soft mutation, but not to words starting with ‘ll’ or ‘rh’.  e.g.

Mae e’n mynd yn glou                He is going quickly   (t.m.)

Mae hi’n siarad yn dda              She speaks well   (t.m.)

Mae hi’n cytuno’n llwyr                She agrees entirely  (dim t.m.)

So nhw’n dod ymlaen yn rhy dda  They’re not getting on too well  (dim t.m.)

The above examples are adverbs of manner, i.e. how things are done - slowly, quickly, happily etc.

Below are examples of using adverbs of time/frequency, i.e. they tell us when or how often things are done.

The phrases used are usually soft mutated if they start with the letters that can be mutated e.g.

pryd hynny                  >          bryd hynny                  at that time/then
trwy’r amser                >          drwy’r amser             all the time
pob dydd                     >          bob dydd                   every day
gweithiau                     >          weithiau                    sometimes
rhywbryd                     >          rywbryd                       sometime
rhywbryd ’to                >          rywbryd ’to                 some other time

Notice the difference in meaning between:

weithiau/ambell waith   sometimes     (i.e. now and again)

rhywbryd                           sometime     (not now - some other time)

 

 

Bydda i’n mynd - Yr Amser Presennol Arferol (The Habitual Present Tense)

Byddwn ni'n gallu defnyddio Amser Dyfodol 'Bod' i fynegi y byddwn ni'n gwneud rhywbeth yn gyson, neu'n arferol. Er enghraifft, mae'r frawddeg 'Bydda i’n nofio' yn gallu golygu 'I will be swimming', ond hefyd, mae'n gally golygu 'I swim (regularly / habitually)', e.e.

Pryd dych chi’n nofio, fel arfer?              Dw i’n nofio bob dydd
When do you swim, usually?                 I swim every day

Pryd byddwch chi’n nofio, fel arfer?     Bydda i’n nofio bob dydd
When do you usually swim?                  I swim every day

Efallai y byddwch chi'n gweld yr Amser Presennol Arferol mewn arolygon neu mewn holiaduron.

Bydda i’n mynd

The future tense of ‘bod’ , ‘to be’ e.g.  Bydda i’n nofio - I will be swimming, can also be used to say that you do something habitually/regularly, instead of the present tense, e.g.

Pryd dych chi’n nofio, fel arfer?        Dw i’n nofio bob dydd
When do you swim, usually?           I swim every day

Pryd byddwch chi’n nofio, fel arfer?    Bydda i’n nofio bob dydd
When do you usually swim?                  I swim every day

You may see this tense used in this way in surveys and questionnaires.