Yn llythrennol – ‘this place / that place’ (‘here / there’) ar lafar in speech (ffurfiau wedi’u treiglo o man hyn/manna)
Literally – this place/that place (Here/there) in speech (mutated from man hyn/manna)

Fan hyn                        (by) here                                 Fanna                           (by) there
Lan/lawr fan hyn          up here/down (by) here           Lan/lawr fanna             up there/down (by) there
Draw fanna                  over (by) there

Byddwch chi’n clywed ‘by here / by there’ ar lafar yn Saesneg mewn rhai ardaloedd o Gymru. Efallai fod yr ymadroddion hyn wedi tarddu o’r rhai Cymraeg, sef, ‘fan hyn / fan na’.
‘By here’ / ‘by there’ is used in some English dialects of Wales, probably from the two sounds used in Welsh, fan hyn / fan na.

other + noun = arall/eraill                            other/others – no noun = llall/lleill

y dyn arall                   the other man              y llall               the other (one)
y fenyw arall               the other woman         y llall               the other (one) 

y dynion eraill             the other men              y lleill  the others/the other ones
y menywod eraill        the other women         y lleill  the others/the other ones

Yn y dabl isod, dyna’r geiriau sy’n golygu this, that, these and those. Bydd rhaid defnyddio’r geiriau hyn pan fyddwn ni’n pwyntio at rywbeth, ac yn ei enwi fe ar yr un pryd, e.e:
In the table below the words for this, that, these and those are shown when the object/s in question are pointed to and named, e.g:
cwpan (cup)                y cwpan (the cup)                  masculine noun
cyllell   (knife)              y gyllell  (the knife)                feminine noun

this/thesethat/those
Gwrywaidd / Masculineycwpan’maycwpan’na
Benywaidd / Feminineygyllell’maygyllell’na
Lluosog / Pluralycwpanau/cyllyll’maycwpanau/cyllyll’na

Yn llythrennol byddwn ni’n cyfieithu’r ymadroddion hyn fel:
A literal translation of the above would be:
The cup/knife/cups/knives here
The cup/knife/cups/knives there

Fel arfer byddwn ni’n talfyrru yma / yna yn ‘ma / ‘na ar lafar.
Yma
and yna or usually shortened to ’ma and ’na in speech.


* Dim ond enwau benywaidd unigol sy’n treiglo ar ôl y fannod (‘the’). Dyw ffurfiau lluosog ddim yn treiglo hyd yn oed os benywaidd ydynt, e.e:
*
Only femine singular words are mutated after y. Plurals are not mutated after y even if  they are feminine, e.g:
Y gyllell ’ma                 y cyllyll ’ma                 y gadair ’na    y cadeiriau ’na
This knife                     these knives                 that chair             those chairs