Ask Dr Gramadeg: Pwysleisio rhannau brawddeg yn yr Amser Presennol ac yn yr Amser Gorffennol / Emphasising elements of a sentence in the Present and Past Tense

Emphasising elements of a sentence in the present tense

Byddwn ni'n gallu pwysleisio pob rhan y frawddeg yn Gymraeg trwy roi'r rhan hon yn gyntaf, e.e:
Any part of a Welsh sentence can be emphasised.  If it is, it is usually placed first, e.g:

Pwysleisio'r Goddrych
Who emphasised

Mae *Ffred yn mynd i’r dre ’da Sandra yn y car ’fory.

*Ffred sy’n mynd i’r dre ’da Sandra yn y car ’fory.

* Bydd rhaid newid ’Mae’ yn 'Sy’ dim ond os byddwn ni'n pwysleisio'r goddrych.
*’Mae’ is only changed to ‘sy’ if the subject (who) is emphasised.

Psysleisio Lle mae paethau'n digwydd
Where emphasised

Mae Ffred yn mynd i’r dre ’da Sandra yn y car ’fory.

I’r dre mae Ffred yn mynd ’da Sandra yn y car ’fory.

Pwysleisio y Person gyda phwy mae pethau'n digwydd
With whom emphasised

Mae Ffred yn mynd i’r dre ’da Sandra yn y car ’fory.

’Da Sandra mae Ffred yn mynd i’r dre yn y car ’fory.

Pwysleisio Sut mae pethau'n digwydd
How emphasised

Mae Ffred yn mynd i’r dre ’da Sandra yn y car ’fory.

Yn y car mae Ffred yn mynd i’r dre ’da Sandra ’fory.

Pwysleisio 'Pryd mae pethau'n digwydd
When emphasised

Mae Ffred yn mynd i’r dre ’da Sandra yn y car ’fory.

’Fory mae Ffred yn mynd i’r dre ’da Sandra yn y car.

Pwysleisio pwy oedd yn gwneud rhywbeth yn yr Amser Gorffennol
Emphasising who was doing something in the past tense

Byddwch chi'n gallu pwysleisio pethau trwy ddefnyddio tôn llais yn unig, e.e:
But in order to differentiate or contrast/disagree with someone, the word order should be changed and the subject placed first e.g:
Talais i’r bil

Emphasis can be given to the subject just with the voice, e.g:
Fodd bynnag, er mwyn gwahaniaethu rhwng opsiynau neu er mwyn angyhtuno â rhywun, gwell fyddai newid trefn y geiriau gan roi'r goddrych yn gyntaf. e.e:
Talais i’r bil

Talais i’r bil.              >    Fi dalodd y bil.
I payed the bill.              (It was) me (who) payed the bill.

Bydd rhaid newid y ferf bob tro fel y byddwn ni'n defnyddio'r trydydd person unigol byth bynnag fydd y goddrych. Bydd rhaid i'r ferf dreiglo'n feddal os bydd yn posibl hefyd. Rhaid gwneud yn enwedig yr un peth gyda berfau rheolaidd a berfau afreolaidd fe ei gilydd, e.e:
The verb is always changed to the third person and takes a soft mutation if it can.  This also applies to the irregular verbs, e.g:

Daethon nhw ar y bws.      >    Nhw ddaeth ar y bws.
They came on the bus.           (It was) they (who) came on the bus.

Cwestiynau:        Defnyddiwch tôn llais yn unig
Questions:           Just use tone of voice

e.g.    Nhw ddaeth ar y bws?

Answers:          Ie / Nage (as for all emphatic answers)

Negatives:       ‘Dim’ or ‘Nace’ (colloquial)

Dim nhw ddaeth ar y bws.   (It was) not they (who) came on the bus.