Dafydd Roberts Parc Cenedlaethol Eryri Rhan 1

Darllen a Deall gyda Dafydd Roberts: Ardal Arbennig: Parc Cenedlaethol Eryri (Rhan 1)

Yn Darllen a Deall gyda Dafydd Roberts/Dysgwyr

Mae’r erthygl hon yn rhan o gyfres o erthyglau pythefnosol, pob un gyda thema wahanol, sydd yn addas i ddysgwyr sy’n dilyn cyrsiau lefel Canolradd. Maen nhw wedi eu ‘sgrifennu yn Gymraeg yn unig, ac maen nhw’n cynnwys geiriau wedi’u tanlinellu. Gallwch chi hofran drostyn nhw, neu wasgu botwm y llygoden i’w trosi i’r Saesneg.

This article is a part of a fortnightly series of themed articles, which are suitable for learners that are following courses at the Canolradd level. They have been written in Welsh only, and they include words that are underlined. You can hover over or press the mouse button to reveal the English.

Dafydd is interviewed (in English) by the website Americymru here: https://americymru.net/ceri-shaw/blog/4960/darllen-a-deall-an-interview-with-dafydd-roberts-of-parallelcymru

Parc Cenedlaethol Eryri (‘tir yr eryr’) yw’r trydydd parc cenedlaethol mwya ym Mhrydain. Mae’n ymestyn o Fae Ceredigion yn y Gorllewin i Ddyffryn Conwy yn y Dwyrain ac o’r Afon Dyfi yn y De hyd at dref Conwy yn y Gogledd. Mae llawer o drefi a phentrefi adnabyddus yn y Parc – Beddgelert, Aberdyfi, Tywyn, Cricieth, Y Bala, Betws y Coed, Llanberis, Bethesda, Rhyd Ddu a Blaenau Ffestiniog i enwi ond rhai.

Mae’r Parc yn denu ymwelwyr o bob cwr o’r byd trwy gydol y flwyddyn – ond pam?

Y Mynyddoedd

Mae’r Parc yn enwog am ei fynyddoedd – Yr Wyddfa (mynydd uchaf Cymru a Lloegr), Cadair Idris, Crib y Ddysgl, Carnedd Dafydd a’r Glyder Fawr i enwi ond rhai. Yn wir, mae mwy na 90 copa dros 2,000 o droedfeddi a 15 copa dros 3,000 o droedfeddi! Mae’r ffosiliau cregyn ar ben Yr Wyddfa yn profi i’r mynyddoedd yma fod o dan y môr amser maith yn ôl! Ond os dydych chi ddim yn mwynhau mynydda, beth am ddal trên bach ‘Yr Wyddfa’, sy’n mynd i fyny ac i lawr y mynydd bob dydd. Mae canolfan groeso newydd sbon ar y copa.

Caffi yr Wyddfa

Y Llynnoedd

Mae dros gant o lynnoedd yn y Parc, o Lyn Ogwen yn y gogledd i Dal-y-llyn yn y de. Llyn Tegid ger tref y Bala yw’r llyn naturiol mwyaf yng Nghymru. Dyna leoliad Gwersyll yr Urdd Glan-llyn. Mae’r llynnoedd yn boblogaidd dros ben gyda’r rhai sy’n hoff o chwaraeon dŵr.

Bywyd Gwyllt

Mae amrywiaethblanhigion ac anifeiliaid pwysig yn y Parc. Mae’r blodyn Lili’r Wyddfa sy’n tyfu ar ben y mynyddoedd yn unigryw i’r Parc. Hefyd, Llyn Tegid ydy’r unig le yn y byd ble mae’r gwyniad (pysgodyn o’r Oes Iâ diwetha  tua 10,000 mil o flynyddoedd yn ôl) yn byw. Rhybudd – os daliwch chi un, peidiwch â’i fwyta. Dyw e ddim yn flasus o gwbl!!

Atyniadau

Mae’r trenau bach yn y Parc yn dyddio o’r oes diwydiannol. Roedden nhw’n cludo llechi o’r chwareli i’r porthladdoedd. Heddiw, maen nhw’n cludo twristiaid. Gallwch chi ddal trenau bach o Gaernarfon, Ffestiniog, Llanuwchllyn, Y Friog, Tywyn a Llanberis.

Rheilffordd Ffestiniog

Os ydych chi’n teimlo’n anturus, mae’n bosibl mentro o dan y ddaear i weld sut roedd y chwareli llechi yn gweithio dros ganrif yn ôl. Y chwarel fwya enwog yw chwarel Y Llechwedd, Blaenau Ffestiniog. Os ydych chi’n glawstroffobig, gallwch chi fynd i amgueddfa’r diwydiant llechi yn Llanberis.

Ydych chi’n hoffi hanes Cymru? Wel, mae llawer o gestyll yn y Parc – cestyll Cymreig fel Castell y Bere ger Abergynolwyn, Castell Criccieth a Chastell Dolbadarn ger Llanberis. Hefyd, mae cestyll y Brenin Edward 1af fel y rhai yn Harlech, Conwy a Chaernarfon.

Oeddech chi’n Gwybod?

  • Roedd Syr Edmund Hillary (y dyn cyntaf i gyrraedd copa Everest) yn ymarfer ym mynyddoedd Eryri.
  • Pob mis Hydref, mae ras o gwmpas troed Yr Wyddfa. Enw’r ras yw Marathon Yr Wyddfa.
  • Mae’n bosibl cerdded i mewn i un mynydd – mynydd Elidir, ble mae gorsaf drydan enfawr – Gorsaf Dinorwig. ‘Y Mynydd Trydan’ neu’r ‘Mynydd Gwefru’ yw llysenw’r mynydd.
  • Mae sawl ffilm enwog wedi’i lleoli yn yr ardal yma er enghraifft ‘Dragonslayer’, ‘Tomb Raider’ a ‘The Black Cauldron’.
  • Cafodd y rhaglen deledu eiconig ‘The Prisoner’ ei ffilmio ym mhentref Eidalaidd Portmeirion ger Porthmadog yn y 60au.
  • Cafodd y ffilm gyntaf yn yr iaith Gymraeg, ‘Y Chwarelwr’ ei gwneud yn ardal Blaenau Ffestiniog (https://player.bfi.org.uk/free/film/watch-y-chwarelwr-1935-online)

Parc Cenedlaethol Eryri – Digon i’w weld ac i’w wneud.

Snowdonia National Park logo


Mae Dafydd yn gyn-Bennaeth yr Adran Gymraeg Ysgol y Llysweri Casnewydd, Ysgol y Graig ac Ysgol Bryngwyn, Llanelli, ac arbenigwr pwnc gyda’r Swyddfa Gymreig 1982/3, Llywodraeth y Cynulliad 2012-14, Cymwysterau Cymru 2015/16 a CBAC 2017/18.

Dafydd is a former Head of Welsh at Ysgol y Llysweri, Ysgol y Graig and Ysgol Bryngwyn of Llanelli, and specialist in the subject for the Welsh Office 1982/3, Assembly Government 2012-4, Qualifications Wales 2015/16 and WJEC 2017/18.