Blog Cymdeithas yr Iaith

Blog dwyieithog Cymdeithas yr Iaith: Ffermwr yn gorfod talu costau am wrthod talu’r ffi drwydded / Farmer sentenced to pay costs for refusing to pay TV licence

Yn Erthyglau/Ffurfiol

Mae ffermwr o Ynys Môn wedi cael ei ddyfarnu i orfod talu £220 mewn gwrandawiad llys yng Nghaernarfon heddiw fel rhan o ymgyrch i ddatganoli pwerau darlledu i Gymru ar 5ed Tachwedd 2018.

A farmer from Ynys Môn has been sentenced to pay £220 for refusing to pay his TV licence as part of a campaign for Welsh broadcasting powers at a court hearing in Caernarfonon the 5th November 2018.

Y ffermwr sy'n 56 mlwydd oed o Fodorgan yn Ynys Môn, William Griffiths, yw'r ail unigolyn i gael ei ddyfarnu gan lys am wrthod talu'r ffi drwydded deledu fel rhan o'r ymgyrch. Dedfrydwyd aelod arall o Gymdeithas yr Iaith, Heledd Gwyndaf, mewn achos yn Aberystwyth fis diwethaf. Mae dros saith deg o bobol yn gwrthod talu am eu trwyddedau teledu mewn ymdrech i drosglwyddo rheolaeth dros ddarlledu o San Steffan i Gymru.The 56 year-old farmer from Bodorgan on Ynys Môn, William Griffiths, is the second person to receive a court sanction for refusing to pay his TV licence as part of the effort to devolving broadcasting to the Senedd in Cardiff. Another member of Cymdeithas yr Iaith, Heledd Gwyndaf, was sentenced in Aberystwyth last month. There are over seventy people currently refusing to pay their TV licence fees as part of a campaign to devolve control over broadcasting from Westminster to Wales
Yn ôl arolwg barn gan YouGov a gyhoeddwyd y llynedd, mae 65% o bobl Cymru yn ffafrio datganoli darlledu i'r Senedd yng Nghymru.According to a YouGov opinion poll published last year, 65% of people in Wales favour devolving powers over broadcasting to the Senedd in Cardiff.
Yn siarad gerbron y llys, dywedodd Williams Griffiths:Speaking in court, Williams Griffiths commented:
"Mae rheolaeth dros ddarlledu yn rhywbeth sydd i mi yn hawl sylfaenol i unrhyw wlad. Mae hyn yn bwysig o ran sut da ni'n gweld y byd ag am i'r byd ein gweld ni. Hefyd mae'n hanfodol er mwyn gwarchod darlledu yn y Gymraeg."Control over broadcasting is something that is a basic right for any country. It's important in terms of how we see the world and how the world sees us. It's also vital to protect Welsh language broadcasting.
"Yn ogystal mae datganoli darlledu yn bwysig o ran democratiaeth yng Nghymru. Yn yr etholiad cyffredinol diwethaf er enghraifft, roedd y newyddion Llundeinig yn ein boddi gyda Theresa May yn dweud hyn am iechyd, Corbyn yn dweud y llall am addysg. Mae hyn i gyd yn amherthnasol i ni yng Nghymru. Yr un fath gyda refferendwm Brexit. Ni chafwyd trafodaeth ar lawr gwlad Cymru. Beth bynnag fo'ch barn ar Brexit a pha bynnag liw gwleidyddol ydych, mae hybu democratiaeth yn hollbwysig."Devolving broadcasting is also important in terms of democracy in Wales. At the last general election for example, the London-based news swamped us with Theresa May talking about health and Corbn talking about education. That's all irrelevant to us in Wales. The same with the Brexit referendum. The wasn't a Wales-focussed discussion. Whatever your opinion about Brexit and whatever political party you support, promoting democracy is essential.
"Rhaid gofyn y cwestiwn: pa fath o wlad sy'n mynnu rheolaeth dros ddarlledu mewn gwlad arall? Mae'r ymgyrch yma yn hollbwysig i gael gwell dyfodol i bobol Cymru.""We must ask the question: what type of country would want control of broadcasting in another country? This campaign is vital for a better future for the people of Wales."
Anerchodd y bardd a'r canwr Geraint Lovgreen rali o flaen y llys cyn gwrandawiad Mr Griffiths. Dywedodd Mr Lovgreen:The poet and musician Geraint Lovgreen addressed a rally outside the court ahead of Mr Griffiths' hearing. Mr Lovgreen said:
"Diolch o galon i William am ei safiad. Rydw i, fel nifer o bobl eraill, hefyd yn gwrthod talu am fy ffi drwydded deledu nes bod penderfyniadau dros ddarlledu yng Nghymru yn cael eu gwneud gan bobl Cymru. Mae'r Gymraeg a democratiaeth Cymru yn dioddef yn ddifrifol o ganlyniad i gyfundrefn ddarlledu sy'n cael ei rheoli o San Steffan ar hyn o bryd. Byddai rheoli ein cyfryngau ein hunain yng Nghymru yn rhoi cyfle i ni weld ein hunain a'r byd drwy lygaid Cymreig.""Many thanks to William for his bravery. I, like growing numbers of other people, are also refusing to pay for my TV licence until decisions about broadcasting in Wales are made by the people of Wales. The Welsh language and Welsh democracy are seriously suffering as a result of the Westminster-run broadcasting system at the moment. Controlling our own media in Wales will give us a chance to see the world through Welsh eyes."
Y llynedd, cyflwynodd Cymdeithas yr Iaith eu syniadau nhw ar sut y dylid mynd ati i ddatganoli darlledu a sut y byddai ei ariannu. Yn ôl eu dogfen 'Datganoli Darlledu i Gymru', gellid denu llawer mwy o gyllid i ariannu darlledu yng Nghymru wrth nid yn unig ddatganoli'r ffi drwydded ond hefyd trwy osod ardoll ar gwmnïau mawr sydd yn gwneud arian o weithredu yng Nghymru – cwmnïau fel Netflix, YouTube a Facebook.Last year, campaign group Cymdeithas yr Iaith presented their proposals for a devolved system of broadcasting. They claim that tens of millions of pounds extra would be available to invest in Welsh content on TV, radio and online through devolution with control over the licence fee and a new tax on big new media businesses like Netflix, YouTube and Facebook.

Cymdeithas yr Iaith

Colofn mis Hydref 2018 / October 2018 Column

Mudiad sy’n ymgyrchu dros y Gymraeg ers 1962 yw Cymdeithas yr Iaith. Heledd Gwyndaf yw Cadeirydd Grŵp Digidol Cymdeithas yr Iaith, ac yma fel dechrau o blog dwyieithog unigyryw, mae’n esbonio pam aeth hi i’r llys i alw am bwerau darlledu i gael eu rhedeg yng Nghymru…

Cymdeithas yr Iaith is a movement that has been campaigning for Welsh language rights since 1962. Heledd Gwyndaf is the Chairperson of the Cymdeithas yr Iaith Digital Group, and here as the beginning of a unique bilingual blog, she explains why she went to court to call for broadcasting powers to be managed in Wales…

Rwyf wedi derbyn cosb gan lys am wrthod talu’r ffi drwydded teledu er mwyn datganoli pwerau darlledu i Gymru. A hoffwn dalu teyrnged i'r holl bobl sy'n cefnogi'r ymgyrch hon, yn enwedig y bobl sy'n rhan o'r boicot. Cryfder yr ymgyrch yw’r ffaith bod grŵp mawr ohonon ni bellach yn boicotio’r ffi drwydded deledu, a byddwn yn annog pobl i ystyried gwneud hyn. Ewch i cymdeithas.cymru/devolvebroadcasting.I have been sentenced by a court for refusing to pay my TV licence in order to devolve powers over broadcasting to Wales. And I would like to thank all the people who are supporting the campaign, especially the people who are part of the boycott. Our strength is that there is now a large group of us who are refusing to pay the fee, and I would encourage other people to consider joining us by going to cymdeithas.cymru/devolvebroadcasting.
Mae gwir angen symud y grymoedd darlledu o San Steffan i Gaerdydd: nid yw ein democratiaeth na'n hiaith yn gynaliadwy fel arall. Oni bai bod amrwyiaeth o ddarlledwyr cryf yn craffu ar ein Llywodraeth a gwleidyddion cenedlaethol, ni fydd y system yn atebol i, nac yn cael ei ddeall gan, y cyhoedd. Ac nid oes modd i'r Gymraeg ffynnu o fewn cyfundrefn ddarlledu Brydeinig – bellach mae cannoedd o sianeli Saesneg, ond dim ond un sianel Gymraeg o hyd. Dim newid ers bron i bedwar degawd.The powers need transferring from Westminster to Wales: our fragile democracy and language are not sustainable otherwise. Unless there are a variety of strong broadcasters to scrutinise our national Government, Senedd and politicians, the system will not be answerable to, or understood by, the public. And the Welsh language will not prosper in a British broadcasting system – there are now hundreds of English channels, but still only one Welsh language channel. That's no change in almost forty years.
Ers i gyfundrefn ddatganoledig gael ei sefydlu yng ngwladwriaeth Sbaen ar ddiwedd y saithdegau, mae grymoedd wedi bod gan Catalwnia a Gwlad y Basg dros ddarlledu. Mae effaith yr hunan-reolaeth hynny ar ddatblygiad darlledu yn y ddwy wlad honno i'w gweld yn glir. Mae gan Gatalonia dair gorsaf radio a chwe sianel deledu – pob un yn y Gatalaneg - ac yng Ngwlad y Basg mae'r sefyllfa yn lled-debyg gyda phum gorsaf radio a chwe sianel deledu. Mae'n sefyllfa drawiadol o wahanol i Gymru.Since the establishment of devolution in the Spanish state at the end of the seventies, Catalonia and the Basque Country have had powers over broadcasting. The impact of that autonomy on the development of broadcasting in both of these nations is clear to see. Catalonia has three radio stations and six television channels – every one broadcasting in the Catalan language – and in the Basque Country the situation is broadly similar with five radio stations and six television channels. It's a strikingly different situation to ours in Wales.
Nôl yng Nghymru, mae'r angen hwn am ddatganoli darlledu yn amlwg i bobol ar lawr gwlad - yn ôl arolwg barn a gyhoeddwyd gan YouGov llynedd, mae 65% o bobl Cymru yn ffafrio datganoli grymoedd darlledu i'r Senedd yng Nghymru gyda dim ond 35% yn erbyn. Mae'r bobl yn deall yr angen, ond mae'r Sefydliad yn dewis ei anwybyddu.To people out and about in Wales, the need to devolve broadcasting is obvious – according to an opinion poll by YouGov published last year, 65% of people in Wales favour devolving broadcasting to the Senedd in Wales, with only 35% against. The people understand the need for it, but the establishment chooses to feign ignorance.
Nid oes gwir angen ail-adrodd yr holl broblemau gyda'r gyfundrefn ddarlledu fel y rheolir gan San Steffan ar hyn o bryd, ond dyma ambell i ffaith sy'n amlygu'r broblem:There is no need to list here all the failings of the broadcasting system as it is currently governed by Westminster, but here are a few facts that highlight some of the problems:
• Yn ôl arolwg barn yn 2014, mae llai na hanner poblogaeth Cymru yn sylweddoli bod cyfrifoldeb dros y gwasanaeth iechyd wedi ei ddatganoli: sut mae cynnal democratiaeth ystyrlon yn ein gwlad gyda'r fath anwybodaeth am bwy sy'n atebol am wasanaeth mor bwysig?• According to a 2014 opinion poll, less than half of the population of Wales realise that responsibility for the health service is devolved: how can we maintain a meaningful democracy in our country when people don't even know who is responsible for such an important service?
• Mae oriau darlledu ITV Cymru nad sydd yn newyddion wedi syrthio o 4 awr i 1.5 awr yr wythnos dros y blynyddoedd diwethaf;• ITV Wales' non-news broadcasting hours have fallen from 4 hours to 1.5 hours a week;
• Rhwng 2010 a 2015, gwnaed toriadau o 36% i gyllideb S4C gan Lywodraeth Prydain – arbedodd Llywodraeth Prydain 94% o gyllid yr unig sianel deledu Gymraeg yn y byd;• Between 2010 and 2015, the UK government made cuts of 36% to S4C's budget – they withdrew 94% of the funding that used to be given to the world's only Welsh language television channel;
• Mae Llywodraeth Prydain nawr yn bwriadu cwtogi cyllid S4C ymhellach dros y blynyddoedd nesaf ac yna diddymu ei grant i'r sianel yn llwyr gan ddisgwyl i'r holl arian ddod o'r ffi drwydded o 2022 ymlaen – dyna fydd diwedd S4C fel darlledwr annibynnol;• The UK Government now intends to make further cuts to S4C over the next few years and plans to abolish its grant to the channel by 2022 with all the funding coming from the licence fee from then onwards – that will be the end of S4C as an independent broadcaster;
• Mae Cymru yn llawer rhy ddibynnol ar y BBC o ran darlledu cyhoeddus – gyda'r sefyllfa yn gwaethygu wrth i'r gorfforaeth gymryd camau bwriadol i draflyncu S4C, er enghraifft drwy leoli hanner staff y sianel yn swyddfa newydd y BBC yng Nghaerdydd;• Wales is far too dependent on the BBC for public service broadcasting – the situation is worsening as the corporation takes deliberate steps to take over S4C, for example by locating half of the channel's staff in the BBC's new Cardiff offices;
Prin iawn mae sianeli teledu a gorsafoedd radio masnachol lleol yn darparu rhaglenni Cymraeg, gyda Radio Ceredigion a Radio Carmarthenshire, yn canoli eu darlledu yng Nghaerdydd a Made in North Wales TV yn darlledu dim ond 3% o'u rhaglenni yn Gymraeg.There are very few commercial TV channels and local radio stations providing programs in Welsh, with Radio Ceredigion and Radio Carmarthenshire centralising their broadcasting in Cardiff, and Made in North Wales TV broadcasting only 3% of their output in Welsh.
Mwy o gynnwys Cymraeg a Chymreig gyda Datganoli More Welsh content with Broadcasting Devolution
Mae gyda ni yn y Gymdeithas gynllun am sut y gellid sefydlu system ddatganoledig o ddarlledu yn ein papur – Darlledu yng Nghymru.Cymdeithas has a plan about how a devolved system could work in our paper – Darlledu yng Nghymru (Broadcasting in Wales: The Case of Devolving Broadcasting).
Mae'r ymchwil yn dod i'r casgliad y byddai modd gwario dros £60 miliwn yn fwy ar ddarlledu cyhoeddus a sefydlu tair sianel deledu a thair gorsaf radio Gymraeg, os caiff y pwerau eu datganoli i'r Senedd. Byddai tua £190 miliwn y flwyddyn yn dod yn sgil datganoli'r ffi drwydded i Gymru gyda modd codi ardoll newydd ar gwmnïau megis Google, Sky a Facebook a allai godi hyd at £30 miliwn y flwyddyn, gyda ffigwr tebyg o arian ychwanegol drwy drosglwyddo pwerau i Gymru.The paper comes to the conclusion that it would be possible to spend over £60 million more on Welsh public service broadcasting, and to establish three Welsh-language television channels and three radio stations, if powers were devolved to the Senedd. Around £190 million a year would come to us as a result of devolving the licence fee to Wales, with opportunities to raise a new levy on companies such as Google, Sky and Facebook that could raise up to £30 million a year, with a similar sum from Barnett consequentials.
Yn ogystal, byddai modd creu Awdurdod Darlledu newydd i Gymru a fyddai'n rheoleiddio'r cyfryngau yng Nghymru, a fyddai â phwerau a swyddogaeth i normaleiddio'r Gymraeg ar bob llwyfan cyfryngol; i gryfhau'r cyfryngau cymunedol gan arfogi pobol i greu mwyfwy o ddeunydd yn lleol; i gryfhau cynnwys digidol ynghyd â gwella craffu ar ddemocratiaeth Gymreig.In addition, it would be possible to create Awdurdod Darlledu Cymru, a broadcasting authority for Wales, that would regulate the media, with powers and functions to normalise the Welsh language across all media platforms; strengthen community media and empower people to create an increasing amount of content locally; strengthen digital content; and improve the scrutiny and accountability of Welsh democracy.
Byddai budd mawr felly o gymryd rheolaeth yng Nghymru er mwyn llunio system ddarlledu a fyddai'n rhoi anghenion Cymru yn ganolog i'w trefniadau. Dyna pam mae polisi Cymdeithas yr Iaith yn glir: dylid datganoli cyfrifoldeb dros ddarlledu yn ei gyfanrwydd i'r Cynulliad, sef grym rheoleiddio'r holl sbectrwm darlledu, gan gynnwys cyfrifoldeb dros ffi'r drwydded.There is a substantial devolution dividend, with the prize of a broadcasting system that would put the needs of Wales front and centre. That's why Cymdeithas' policy is clear: responsibility for broadcasting in its entirety should be devolved to the Assembly, namely the power to regulate the whole broadcast spectrum, including responsibility for the licence fee.
Mae’r frwydr hon yn frwydr dros briod iaith Cymru, dros ddemocratiaeth pobol Cymru a thros ein rhyddid ni fel cenedl. Mae sawl ffordd y gallwch chi gefnogi’r ymgyrch:This battle is a battle for our language, our Welsh democracy and for our freedom as a nation. There are several ways to support the campaign:
• Cyfrannu at y gronfa ariannol: http://cymdeithas.cymru/cyfrannu• Make a contribution here: http://cymdeithas.cymru/cyfrannu
• Anfon neges at y Prif Weinidog: http://cymdeithas.cymru/negesdarlledu• Send a message to the First Minister: http://cymdeithas.cymru/negesdarlledu
• Ymuno â ni ar ein taith gigs dros ddatganoli darlledu: http://cymdeithas.cymru/taithdarlledu• Join us in one of our gigs: http://cymdeithas.cymru/taithdarlledu
• Ymuno â’r boicot o’r ffi drwydded deledu yma: http://cymdeithas.cymru/datganolidarlledu• Refuse to pay your TV licence fee: http://cymdeithas.cymru/devolvebroadcasting
Heledd Gwyndaf, Cadeirydd Grŵp Digidol, Cymdeithas yr IaithHeledd Gwyndaf, Chairperson of the Digital Group, Cymdeithas yr Iaith

Mae’r frwydr hon yn frwydr dros briod iaith Cymru, dros ddemocratiaeth pobol Cymru a thros ein rhyddid ni fel cenedl.

cymdeithas.cymru / cymdeithas

Logo Cymdeithas yr Iaith