Colofn Cymuned

Colofn Cymuned / Community Column

Yn Anffurfiol/Erthyglau

Croeso i'r rhifyn cyntaf o Golofn Cymuned- cyfle i bobl ysgrifennu am beth sydd yn digwydd yn eu bywydau. Dim ond yn y Gymraeg mae'n cael ei chyflawni am y tro. Croeso i chi gyfrannu eitemau hefyd- cysylltwch â [email protected] os oes gennych rywbeth i'w rannu.

Welcome to the first edition of Community Column- a chance for people to write about what is happening in their lives. It's in Welsh only for now. You're welcome to contribute items as well- contact [email protected] if you have something to share.

Mis Tachwedd 2018- dyn ni'n dechrau gydag adolygiad o Byw Celwydd a Y Tyrchwyr gan fyfyrwyr ym Mhrifysgol Abertawe, portread gonest o'r effaith y gall cyffuriau ei chael ar deulu a rhai limerigau.

Adolygiad Byw Celwydd gan Nicole Allen, myfyrwraig ar y llwybr ail iaith yn Adran y Gymraeg, Prifysgol Abertawe

Mae’r gyfres Byw Celwydd newydd ddychwelyd i’r sgrin deledu. Tybed a welsoch chi’r cyfresi blaenorol? Parhewch i ddarllen! Dyma adolygiad ohonynt.

Ydych chi erioed wedi tybio beth fyddech yn ei weld pe gallech brofi diwrnod cyfan ym mywyd gwleidyddion Cymru? Ar ôl gwylio Byw Celwydd, mae gennyf syniad go dda. Dengys yr ymryson tanbaid rhwng newyddiadurwyr ymwthiol, cynghorwyr megalomanaidd a gweinidogion dichellgar. Afraid dweud pa mor addas yw teitl y ddrama; gellir rhagweld y prif themâu o’r golygfeydd agoriadol. Pan gaiff Arweinydd y Cenedlaetholwyr ei pheledu gan nifer o ohebyddion a gallwn glywed ei chynorthwywr yn awgrymu y dylai ddweud celwydd wrthynt, yr ydym yn deall natur frysiog a thwyllodrus y rhaglen cyn hyd yn oed weld y tu fewn i’r Senedd. Llwydda’r lleoliad i gyfoethogi profiad y gwyliwr gan fod Cynulliad Cenedlaethol Cymru’n ychwanegu naws ddilys at y plot.

Apelia’r sioe nid yn unig at Gymry sydd â diddordeb mewn gwleidyddiaeth, eithr gwylwyr yn yr Unol Daleithiau, wedi iddi gael ei gwerthu i ddarlledwyr newydd. Chwaraeir y prif gymeriad gan Ffion Dafis ac mae ei pherfformiad yn gredadwy dros ben. Gwna inni, fel cynulleidfa, deimlo edmygedd tuag ati am ei moesau a defnyddir troslais yn aml er mwyn pwysleisio’i phwysigrwydd. Credaf mai dyma un o ddramâu mwyaf uchelgeisiol S4C sy’n hynod o bwysig gan ei bod wedi hyrwyddo’r Gymraeg a chefnogi’r posibilrwydd o ddynes o blaid leiafrifol yn dod i rym.

O ran y cymeriadau eraill, collwyd cyfle i gyflwyno personoliaethau gwahanol a allai fod wedi dod â’r cyfan yn fyw. “Di-egwyddorol a dan din” yw barn y brif newyddiadurwraig am weithrediadau’r cyn-Brif Weinidog, Meirion, ond disgrifia ei geiriau bob un ohonynt - a hithau hefyd. Er hynny, teimlais fod y rhaglen wedi cynnwys sawl techneg effeithiol. Mae effeithiau sain fel sgyrsiau’r aelodau a ffonau’n canu yn y cefndir yn cynyddu’r cyflymder ac yn pwysleisio’r cyffro.

Un o’r golygfeydd mwyaf cofiadwy hyd yn hyn yn fy marn i oedd pan welwyd Meirion yn cyfarfod ag aelod sosialaidd ymhell o bobman. Onid gelynion oeddent? Y mae’r defnydd o saethiadau pell a cherddoriaeth iasol yn creu naws sinistr o’u cwmpas trwy gydol gweddill y gyfres. Mae’n amlwg fod cyfrinachau, celwyddau a chynllwynio’n amgylchynu’r holl glymblaid.

Wrth wylio Byw Celwydd, nid yw’n hawdd sylwi ar yr anawsterau y byddai’r tîm cynhyrchu wedi’u hwynebu. Ni chaniatawyd iddynt ffilmio y tu fewn i’r Siambr felly roedd rhaid i’r criw fanteisio ar ardaloedd cyhoeddus y Senedd. Yn debyg, yr oedd yn hanfodol i’r ddrama fod yn gytbwys o ran cynrychioli’r pleidiau – rhywbeth y meddyliaf iddynt lwyddo i’w wneud. Sonnir am Brexit sawl gwaith hefyd, sy’n ein hatgoffa o’r perthnasedd i fywyd go iawn ac o’r ffaith bod hon yn fwy na rhyw raglen deledu arferol.

I grynhoi, ni allaf gymeradwyo’r gyfres ddigon. Byw Celwydd yw popeth yr ydych eisiau mewn drama – llinyn stori gafaelgar, actorion dawnus a phoblogaidd, pynciau llosg – ac ni ddylid ei cholli ar unrhyw gyfrif. Da chi, gwyliwch y gyfres gyfredol. Eisteddwch yn ôl ac ymgollwch eich hunain yn y byd gwleidyddol anhrefnus!

Byw Celwydd yw popeth yr ydych eisiau mewn drama – llinyn stori gafaelgar, actorion dawnus a phoblogaidd, pynciau llosg – ac ni ddylid ei cholli ar unrhyw gyfrif.


Adolygiad Y Tyrchwyr gyda Iolo Williams gan Mariesa Thomas, myfyrwraig ar y llwybr ail iaith yn Adran y Gymraeg, Prifysgol Abertawe

Tybed sut mae mamaliaid bach yn mynd o gwmpas eu bywyd dyddiol yng nghefn gwlad Cymru? Wel, des ar draws yr ateb, diolch i’r rhaglen natur Y Tyrchwyr, gydag Iolo Williams. Canolbwyntiodd y rhaglen ar dri mamal bach a sut maen nhw’n ymdopi mynd o gynefinoedd ffug i’w cynefinoedd naturiol mewn lleoliadau gwahanol ac ymddwyn tan y ddaear. Ar ddechrau’r rhaglen, dengys y camera saethiad hardd o’r cefn gwlad a mynyddoedd yng Nghymru gyda cherddoriaeth heddychlon, cyn symud i Iolo Williams a rhoi crynodeb bach o’r sioe. Gwelwn fod y rhaglen yn apelio at bawb sy’n hoffi natur, dysgwyr yr iaith a phlant hefyd oherwydd y trafod pwyllog, ystyriol a gofalus.

Cyflwynai Iolo Williams yn ardderchog gyda’i lais meddal a phleserus. Siaradai e’n glir gyda llawer o angerdd.  Cyflwynai ystadegau a gwybodaeth heb lethu’r gwylwyr. Wrth wisgo fel fforiwr, mae’n adlewyrchu ei fod e’n un â natur sy’n bwysig iawn i gyflwyno rhaglenni natur llwyddiannus. Roedd y defnydd o droslais yn ychwanegiad gwych yn y rhaglen ragorol hon -  caniatâi  Iolo Williams i siarad dros fideos o’r anifeiliaid a dangos graffigwaith i gefnogi beth oedd e’n dweud felly cafodd y gwylwyr ddealltwriaeth bellach.

Y mae’r rhannau lle mae Iolo Williams yn siarad ag arbenigwyr amrywiol yn cynnig agwedd hollol wahanol i’r rhaglen. Nid yn unig yr oedd hyn yn rhoi amrywiaeth i’r rhaglen ond caniatawyd lleisio gwahanol i drosglwyddo gwybodaeth bwysig iawn. Un o’m hoff olygfeydd oedd yr un ble dengys y camera gorff cwningen sydd wedi marw mewn ffordd graffig. Roedd yr olygfa mor barchus i’r creadur bach oherwydd nad oedd unrhyw gerddoriaeth neu synau cefndir –  distawrwydd yn unig.

Ffilmiwyd y mwyafrif o olygfeydd yng Nghymru, er enghraifft, ym Mhenclacwydd a Sir Benfro. Dengys y camera amrywiaeth mawr o saethiadau trwy gydol y rhaglen a gorfodai’r gwylwyr i werthfawrogi pa mor wefreiddiol ydy ein gwlad. Cyflwynai Iolo Williams y rhaglen o lawer o leoliadau fel y goedwig a’r ogof i wylio’r anifeiliaid. Hefyd, defnyddiodd y rhaglen saethiadau agos a saethiadau dan ddŵr pan ddangoswyd yr anifeiliaid a’u sgiliau beunyddiol i’r gwylwyr.  Yr wyf i’n dwlu ar ddefnydd o animeiddiadau trwy gydol y rhaglen, creai dipyn bach o egwyl o’r olygfa ddifrifol a dirdynedig yn ogystal â darparu mwynhad i blant.

Beth bynnag, yr unig beth negyddol dwedwn am y rhaglen yw’r hyd. Mae'n rhaid iddynt ymestyn y rhaglen er mwyn iddynt allu dangos digon o wybodaeth a rhoi digon o amser i drafod pob anifail. Prysurwyd rhai o’r golygfeydd yn enwedig pan roddai Iolo Williams ddiweddariad ar yr anifeiliaid, yn fy marn i. Ond ar y cyfan, roedd y rhaglen hon yn eithriadol, yn bleserus ac yn anghyffredin a mwynheais bob munud. Cyflwynwyd y rhaglen yn anhygoel gan Iolo Williams, gwnaeth e’r rhaglen mor ddifyrrus. Yn bendant, byddwn i’n argymell y rhaglen hon, felly, eisteddwch yn ôl, rhowch eich traed lan a chael amser gwych ar y llwybr natur hwn.

Ar y cyfan, roedd y rhaglen hon yn eithriadol, yn bleserus ac yn anghyffredin a mwynheais bob munud.


Cyffuriau / Drugs, gan Dyn y teulu, Golgedd Cymru

Dw i’n casáu pobl sy’n defnyddio cyffuriau. Bu farw fy mrawd ugain mlynedd yn ôl oherwydd ei iechyd meddwl. Wnaeth ei iechyd meddwl newid ar ôl cyffuriau. Wnaeth o hongian ei hun yn ystafell gwely ei fam. Ond dw i’n deall y broblem. Does ganddyn nhw ddim pwrpas heb swydd, heb arian. Ac mae’n hawdd prynu cyffuriau. Dim ond unwaith falle…...cyfle i ffeindio allan beth mae’r effaith.

Ond wedyn…..unwaith eto, ac eto, ond heb arian beth fydd yn digwydd nesaf. Mae’r delwyr yn cynnig rhywbeth. Beth am werthu rhai? Does dim rhaid i ti brynu unrhyw beth. Mae ‘na rhai i ti am ddim os ti’n gwerthu’r cyfan.

A dyna le mae’r broblem yn tyfu. Pwy sy’n cymryd y risg? Nid y delwyr siŵr o fod. Y llanciau sy’n cario’r cyffuriau a’r arian. Weithiau maen nhw’n colli eu llwyth. Ond mae’r delwyr yn dal isio eu taliad.

Felly mae’r llanciau yn trio gwerthu mwy a mwy o gyffuriau er mwyn talu'r ddyled. Maen nhw’n dechrau cario cyllyll er mwyn gwneud eu hunain yn saff. Y jôc ydy, does neb yn saff, yn enwedig y teuluoedd sy’n trio cefnogi eu plant ar ôl ffeindio allan maint y broblem.

Mae’r teuluoedd yn methu fforddio'r dyledion eu hunain. Neu’r dyledion eu plant chwaith. Ond maen nhw’n talu bob tro er mwyn edrych ar ôl eu plant a’u cadw nhw’n saff.

Y datrysiad? Wrth gwrs, yr heddlu. Ond does ganddyn nhw ddim diddordeb. Does dim digon o amser i ddelio efo’r sefyllfa. Maen nhw isio dal Mr Big.

Felly, mae’r teuluoedd yn symud ymlaen gan drio ymdopi efo eu plant, efo’r cyffuriau, ac efo’r dyledion. Dyledion eu hunain a’r dyledion eu plant. Ac mae’r delwyr yn dal i ddefnyddio llanciau sy’n meddwl eu bod nhw’n bod yn glyfar. Fyddan nhw ddim yn cael eu dal oni fyddan nhw?

Ond dydy’r problemau ddim yn stopio fan ‘na. Mae’r cyffuriau'n dechrau achosi problemau efo iechyd y defnyddwyr. Iechyd meddwl, problemau pledren ac yn y blaen. Mae’r teuluoedd yn dioddef. Does neb yn medru datrys y broblem. Mae bywyd yn symud ymlaen.

Tu ôl y llenni, mae’r teuluoedd yn ymdopi. Maen nhw’n gobeithio bod neb yn gwybod beth sy’n digwydd. Maen nhw’n poeni am beth bydd yn digwydd rhywbryd yn y dyfodol. Dydy nhw ddim isio ateb y cnoc ar y drws hyd yn oed.

Dyna fy hanes eleni.

Tu ôl y llenni, mae’r teuluoedd yn ymdopi. Maen nhw’n gobeithio bod neb yn gwybod beth sy’n digwydd.


Limerigau / Limericks - gan Huw Rowlands

Taten

Does dim byd yn well na'r hen daten
Ond efallai mai un neu dwy gacen
Yn gogleisio’r tafod
Ac arwain i drallod
A chwythu r bol bach hyd at gasgen

 

There's nothing better than the old potato
Than perhaps one or two cakes
Tickling the tongue
And leading to disaster
And swelling a little belly into a cask

Cerdded-seiclo

Wrth gerdded mynyddoedd a seiclo
Dwi n teimlo fy hun fel hen seico
Mae r gwyntoedd mor llym
Nes rhewi fy nhin
Ag achosi llawer deigryn a gwylltio

 

While walking the mountains and cycling
I feel myself like an old psycho
The winds are so sharp
That my bum freezes
And causes many a tear and anger

Llwyni

Tra estyn i ganol y llwyni
‘Dwi’n cyffwrdd rhywbeth fel bryntni
Beth sy dan fy llaw?
Gobeithio nid baw
Os oes – rhy hwyr dechrau poeni

 

While reaching to the centre of the bush
I touch something like dirt
Whats under my hand?
I hope its not muck
If it is, its too late to start worrying

Priodas

Mae’n bwysig cyn meddwl priodi
Cael hoe fach, seibiant ac oedi.
Uno’r chwant gyda chariad
Dyna’r wir fwriad
Bydda’n sicr mewn lle edifaru

 

It's important before thinking of marrying
To have a brake, time out and pause
Uniting desire with love
Is the true intention-
Be sure instead of repenting