Cymraeg ar y chwith

Rhowch gynnig ar adrodd y pennill hwn, sy'n cynnwys yr arddodiaid fydd yn achosi treiglad meddal - efallai y byddwch chi'n gallu eu cofio nhw drwy wneud hyn!

i, o, am,

ar, at, dan,

hyd , wrth, heb,

trwy, dros, gan.

Rywbryd, bydd rhaid defnyddio arddodiad neilltuol (e.e. ‘at’, ‘wrth’, 'i', 'o', ac ati) gyda berf neilltuol. Mae'r ystyr newydd ('berf + arddodiad') yn gallu bod yn wahanol i ystyr y ferf yn unig. Felly, dylech chi ddysgu'r arddodiad priodol gyda phob berf. Gweler isod:

English on the right

Try reciting these prepositions which cause a soft mutation as a way to remember them:

i, o, am,

ar, at, dan,

hyd , wrth, heb,

trwy, dros, gan.

Certain prepositions (e.g. ‘at’, ‘wrth’ etc.) go with certain verbs.   It is best to learn them together as their meanings may change. See below: 

 at cofio at to remember/give regards to (a person) 
ysgrifennu at to write to (a person)
mynd at to go to (a person)
hala/Anfon at to send to (a person)
  i  gofyn i to ask 
diolch i to thank

 

 wrth dweud wrth to tell
clywed wrth to hear from

 

 am becso/poeni am to worry about
chwilio am to look/search for
meddwl am to think about
 ar edrych ar to look at
gwrando ar to listen to
gweiddi ar to shout at

 

â siarad â to talk to
cwrdd â to meet (with)

Pan fyddwch yn defnyddio arddodiaid gydag enwau (pobl nwu pethau), fydd ddim rhaid ychwanegu terfyniadau, e.e:

Dw i wedi bod yn meddwl am Ffred.    (I’ve been thinking about Ffred)
Dw i wedi gofyn i’r plant.                        (I’ve asked (to) the children)
Dw i wedi edrych ar y tŷ.                       (I’ve looked at the house)

Ond, pan fyddwn ni'n defnyddio rhagenwau personol (personal pronouns) – fi, ti, fe, hi, ni, chi, nhw – yn lle enwau, bydd rhaid ychwanegu terfyniad priodol at fôn yr arddodiad i ddangos pa berson fydd dan sylw. e.e:

Dw i wedi bod yn meddwl amdani hi   I have been thinking about her

Dw i wedi gofyn iddyn nhw                  I have asked (to) them

Dw i wedi edrych arno fe                        I have looked at it/him

When using prepositions with nouns (people or things) no endings are required, e.g:

Dw i wedi bod yn meddwl am Ffred. (I’ve been thinking about Ffred)
Dw i wedi gofyn i’r plant.                    (I’ve asked (to) the children)
Dw i wedi edrych ar y tŷ.                    (I’ve looked at the house)

But when personal pronouns are used - fi, ti, fe, hi, ni, chi, nhw - instead of names, an ending has to be added to the root of the preposition to fit the person.

Dw i wedi bod yn meddwl amdani hi.  I have been thinking about her

Dw i wedi gofyn iddyn nhw.                   I have asked (to) them

Dw i wedi edrych arno fe.                       I have looked at it/him

Root Endings Person
arn- -a /-o i
wrth- -at /-ot ti
drost- -o fe
amdan- -i hi
at- -on ni
ohon- -och chi
  -yn nhw

Os bydd arddodiad yn rhedeg, wedyn, bydd yr arddodiad hwnnw'n defnyddio'r un terfyniadau - yn cynnwys 'heb' (e.e. hebddo fe - without it/him), a ‘trwy’ (e.e. trwyddo fe - through it/him).

Dim ond dwy eithriad sydd, sef:

â Fydd yr arddodiad hwn ddim yn ychwanegu'r un terfyniad, e.e:

Siarad â nhw - to talk to them
Cwrdd â hi - to meet her

i Dim ond i ddangos fe / hi a nhw y bydd yr arddodiad hwn yn ychwanegu terfyniadau, e.e:

Gofynnwch i ni - ask us - OND:

Gofynnwch iddi hi - ask her

Gofynnwch iddo fe - ask him

Gofynnwch iddyn nhw - ask them

The endings are the same for all the prepositions including ‘heb’ e.g. hebddo fe (without it/him), ‘trwy’  e.g. trwyddo fe (through it) etc. 

The only exceptions are:

â          This preposition does not require any endings at all, e.g:

Siarad â nhw   to talk to them

Cwrdd â hi   to meet her

i           This preposition does not require any endings apart from with fe, hi and nhw e.g:

Gofynnwch i ni ask us    BUT:

Gofynnwch iddi hi   ask her

Gofynnwch iddo fe  ask him

Gofynnwch iddyn nhw  ask them