Y fannod    the definite article – the

Y o flaen cytseiniaid (consonants), e.e:
Y mynachod    y Saeson    y cyfnod    Y Pla

Yr o flaen llafariaid (vowels – a,e,i,o,u,w,y +h), e.e:
Yr abaty    yr arglwydd    yr ystad     yr hanes 

’r ar ôl llafariaid, e.e. i’r        o’r    dyma’r     tua’r flwyddyn

A / â 

a/ac = and                crefyddol a diwylliannol          ac yn ddiweddarach   (a+y = a’r – and the)

                                 religious and cultural                  and later

 â/ag = with               ymweld â’r abaty                    ymweld ag abaty        (â+y = â’r – with the)

                                visiting (with) the abbey      visiting (with) an abbey

a + t.m. = which/who      a gefnogwyd              a gyhoeddwyd                   tân a achoswyd gan…

                                 which was supported      which was published      a fire which was caused by…

 

yno                  =             there    (a long way, that can’t be seen/pointed to)

yna/’na            =             there    (that can be seen/pointed to)