Cymraeg ar y chwith

Rhowch gynnig ar adrodd y pennill hwn, sy'n cynnwys yr arddodiaid fydd yn achosi treiglad meddal - efallai y byddwch chi'n gallu eu cofio nhw drwy wneud hyn!

i, o, am,

ar, at, dan,

hyd , wrth, heb,

trwy, dros, gan.

Rywbryd, bydd rhaid defnyddio arddodiad neilltuol (e.e. ‘at’, ‘wrth’, 'i', 'o', ac ati) gyda berf neilltuol. Mae'r ystyr newydd ('berf + arddodiad') yn gallu bod yn wahanol i ystyr y ferf yn unig. Felly, dylech chi ddysgu'r arddodiad priodol gyda phob berf. Gweler isod:

English on the right

Try reciting these prepositions which cause a soft mutation as a way to remember them:

i, o, am,

ar, at, dan,

hyd , wrth, heb,

trwy, dros, gan.

Certain prepositions (e.g. ‘at’, ‘wrth’ etc.) go with certain verbs.   It is best to learn them together as their meanings may change. See below: 

 atcofio atto remember/give regards to (a person) 
ysgrifennu atto write to (a person)
mynd at to go to (a person)
hala/Anfon atto send to (a person)
  i gofyn i to ask 
diolch i to thank

 

 wrthdweud wrthto tell
clywed wrthto hear from

 

 am becso/poeni amto worry about
chwilio amto look/search for
meddwl amto think about
 aredrych arto look at
gwrando arto listen to
gweiddi arto shout at

 

âsiarad âto talk to
cwrdd âto meet (with)

Pan fyddwch yn defnyddio arddodiaid gydag enwau (pobl nwu pethau), fydd ddim rhaid ychwanegu terfyniadau, e.e:

Dw i wedi bod yn meddwl am Ffred.    (I’ve been thinking about Ffred)
Dw i wedi gofyn i’r plant.                        (I’ve asked (to) the children)
Dw i wedi edrych ar y tŷ.                       (I’ve looked at the house)

Ond, pan fyddwn ni'n defnyddio rhagenwau personol (personal pronouns) – fi, ti, fe, hi, ni, chi, nhw – yn lle enwau, bydd rhaid ychwanegu terfyniad priodol at fôn yr arddodiad i ddangos pa berson fydd dan sylw. e.e:

Dw i wedi bod yn meddwl amdani hi   I have been thinking about her

Dw i wedi gofyn iddyn nhw                  I have asked (to) them

Dw i wedi edrych arno fe                        I have looked at it/him

When using prepositions with nouns (people or things) no endings are required, e.g:

Dw i wedi bod yn meddwl am Ffred. (I’ve been thinking about Ffred)
Dw i wedi gofyn i’r plant.                    (I’ve asked (to) the children)
Dw i wedi edrych ar y tŷ.                    (I’ve looked at the house)

But when personal pronouns are used - fi, ti, fe, hi, ni, chi, nhw - instead of names, an ending has to be added to the root of the preposition to fit the person.

Dw i wedi bod yn meddwl amdani hi.  I have been thinking about her

Dw i wedi gofyn iddyn nhw.                   I have asked (to) them

Dw i wedi edrych arno fe.                       I have looked at it/him

RootEndingsPerson
arn--a /-oi
wrth--at /-otti
drost--ofe
amdan--ihi
at--onni
ohon--ochchi
 -ynnhw

Os bydd arddodiad yn rhedeg, wedyn, bydd yr arddodiad hwnnw'n defnyddio'r un terfyniadau - yn cynnwys 'heb' (e.e. hebddo fe - without it/him), a ‘trwy’ (e.e. trwyddo fe - through it/him).

Dim ond dwy eithriad sydd, sef:

â Fydd yr arddodiad hwn ddim yn ychwanegu'r un terfyniad, e.e:

Siarad â nhw - to talk to them
Cwrdd â hi - to meet her

i Dim ond i ddangos fe / hi a nhw y bydd yr arddodiad hwn yn ychwanegu terfyniadau, e.e:

Gofynnwch i ni - ask us - OND:

Gofynnwch iddi hi - ask her

Gofynnwch iddo fe - ask him

Gofynnwch iddyn nhw - ask them

The endings are the same for all the prepositions including ‘heb’ e.g. hebddo fe (without it/him), ‘trwy’  e.g. trwyddo fe (through it) etc. 

The only exceptions are:

â          This preposition does not require any endings at all, e.g:

Siarad â nhw   to talk to them

Cwrdd â hi   to meet her

i           This preposition does not require any endings apart from with fe, hi and nhw e.g:

Gofynnwch i ni ask us    BUT:

Gofynnwch iddi hi   ask her

Gofynnwch iddo fe  ask him

Gofynnwch iddyn nhw  ask them