Mae gair 'sy' neu 'sydd' yn ffurf ar amser presennol y ferf 'bod' ('to be'). Mae'n golygu 'who is / who are'. Byddwn ni'n defnyddio 'sydd / sy' i bwysleisio goddrych brawddeg ('the subject of a sentence'), hynny yw, pyw, neu beth sy'n gwneud rhywbeth. Cofiwch y bydd y goddrych yn dod ar ôl y ferf fel rheol, e.e:

Dw i’n mynd - I am going
Fi sy’n mynd - (It’s) me who is going

Yn yr enghraifft hon, byddwn ni'n symud y gair 'i' i ddechrau'r frawddeg, ac yn newid 'dw' i 'sy' ar yr un pryd.

Byddwn ni'n gallu defnyddio 'sy' i uno dwy ran brawddeg â'i gilydd, heb eisiau pwysleisio dim byd, e.e:

Dw i'n nabod rhywun + Mae hi'n gweithio mewn banc
I know someone + She works (is working) in a bank

Dw i’n nabod rhywun sy’n gweithio mewn banc
I know someone who works (is working) in a bank

Hawdd yw ffurfio cwestiynau gyda brawddegau pwysleisiol. Dim ond defnyddio tôn llais ofynnol sydd ei angen. Dim byd arall sy'n newid, e.e:

Fe sy’n talu - (It’s) he who is paying / He is paying
Fe sy’n talu? - (Is it) him who is paying? / He is paying?

Byddwn ni'n defnyddio Ie / Nage i ateb pob cwestiwn pwysleisiol.

Hawdd yw ffurfio gosodiadau negyddol hefyd. Dim ond rhoi 'dim' neu 'ddim' o flaen y frawddeg cadarnhaol sydd ei angen, e.e.

Dim fe sy'n talu / Ddim fe sy’n talu
(It’s) not him who is paying

Efallai, o bryd i'w gilydd, y byddwch chi'n gweld y ffurf ysgrifenedig nid sy hefyd yn golygu not. Ymhellach, rywbryd y byddwch chi'n glywed y ffurf lafar nace neu nage mewn rhai ardaloedd yn lle dim / ddim / nid.

Sy’ (or ‘sydd’ in full) is a form of the present tense - ‘to be’.  It means ‘who is/are’ or ‘which is/are’ and can be used when emphasising the subject of a sentence i.e. who or what is doing something. The subject normally comes after the verb:

Dw i’n mynd                >          I am going.
Fi sy’n mynd               >          (It’s) me who is going.

In this example the ‘i’ (I) is moved to the beginning of the sentence and the ‘dw’ is changed to ‘sy’.

Sy’ can also be used to join parts of a sentence together with no emphasis.

I know someone who works / is working in a bank.
Dw i’n nabod rhywun sy’n gweithio mewn banc.

Forming questions is easy with emphatic sentences. A question tone is used in the voice. Nothing else is changed.

Fe sy’n talu.     (It’s) he who is paying. / He is paying.
Fe sy’n talu?    (Is it) him who is paying? / He is paying.

The answer to all emphatic questions is  Ie or Nage.

Forming negatives is easy as well. Just put dim or ddim in front, eg:
Dim / Ddim fe sy’n talu
(It’s) not him who is paying. 

You may see a written form nid for not and hear a colloquial form nace or nage in some areas instead of the above.